За Македонија и за другите нешта

Калемено дрво

2011-11-07T21:36:00.000+01:00

Бидејќи лани за патронат на ГУЦ бевме во Егејска Македонија, оваа година мораше да тркнеме и до Пиринска. И колку што едните се вакви - другите се онакви?!? Иако ние си бевме фини туристи во соседната држава и гледав ништо од нивната политика да не ме допира, сепак, не можеше да остане без ништо. Веќе два дена ја пеам во себе песната на Војо Стојановски „Една мисла имаме“ и си се потсмевам на тоталната глупост на Бугарите. Значи, едната вечер ни беше организирана свечена вечера со музика - и тоа, се разбира македонска. Луѓето од тој дел на Бугарија, поточно од Пиринска Македонија одлично ја знаат македонската песна, се разбира сметајќи ја за своја, што не им го сметам за недостаток - па нормално дека си е нивна кога тие си се наши. Ама, пречат преправањата, односно фалсификувањата на оригиналот. Бидејќи им се пееше на Македонци, песната беше испена речиси сосема точно - освен делот кога „ние не сме Грци, Бугари ни Срби...“ не даде срце, ни „бугарскиот закон на вистината“ мораше да се преправи, да се подисфалсификува во: „ние не сме Грци, Шиптари ни Срби“. Не може да пројде дека не сме Бугари, па тоа ти е. И кога по интернет почнав да барам нешто за песната налетав на напис од 2000 година, кога авторот на текстот бил сведок на изведбата на песната за божиќните празници во Благоевград. Таа иста песна ептен ја осакатиле и пробугарчиле. Односно си направиле своја - бугарска: Не се плаши, не се срами - Б’лгарин да си... и после: ние не сме Грци, Византијци ни Срби, чеда сме на Аспаруха, гордост најб’лгарска (ахахахахаха). Греота се, не можат поинаку, им влегло во карактерна особина и не можат да ја искоренат. Некој што нема свое мора да го украде туѓото и да го прикаже како свое. Вечно така и уште така!!! Бреееј. Кирил и Методиј - Бугари (уште кога Бугарите не знаеле збор словенски), Димитар и Константин, Гоце Делчев, Јане Сандански - Бугари, сите Бугари, па изгледа и Војо Стојановски во оригинал ја напишал песната на бугарски - ама ние сме си ја преправиле.

Грдо им е преправањето, фалсификатот нивни, а уште погрдо што ни го префрлаат нам. Ама ние одамна сме отрпнале, па не ги сфаќаме сериозно, туку ги гледаме како некое детенце со тешкотии во развојот. По малку ги жалиме, по малку се помируваме - дека е тоа - тоа, им нема спас.

Ама сепак, малку се утешив дека баш се не можат да присвојат. А тоа е ВЕДРИОТ ДУХ. Во сите продавници и кафеани (бидејќи само таму имавме контакти со Бугари) сите лица беа сериозни, укочени, па дури и намрштени. Иако зборовите што излагаа од луѓето беа љубезни, љубезност, ведрина и топлина не можеше да се види на нивните лица. И ова можеби немаше да го забележам ако една продавачка не ни позавиде на нашата ведрина, расположеност, насмевка, хумор. Ни рече: „Ах, бре, вие Македонците колку весел народ сте, сите насмеани и расположени“. И навистина е така. По ова не можев а да не се загледувам во секој бугарски лик и да се чудам - како може цела нација да биде со скаменети фаци? Со лица од кои не можеш да прочиташ никакви емоции - освен, можеби огорченост. Или барем мене таквиот лик ми значи огорченост. И така, ми стана јасно зошто не можат да создадат свое, зошто им е потребно да го земат нашето. Само луѓе со ведар дух, со бистрина, срце и ум може да создаваат - овие камени лица - не!

Калемени, или помодерно - клонови.

П.С. Жал ми е ако навредив некого... (иако ним не им е жал кога навредуваат).

Американските лесни серии го нудат алкохолот како решение за среќен живот

2011-10-17T21:53:00.000+02:00

Во последно време заглавив со гледање американски „хумористични“ серии. Жива зараза. Немојте да се зезнете и да почнете да гледате. Почнав поодамна со Friends. Тогаш, пред 3-4 години, имавме семејна традиција секој распуст да си ги гледаме, сите заедно, по неколку епизоди навечер, или преку ден. И тоа не беше страшно, дури убаво беше. Од Friends, прејдов на CSI, па CSI NY, CSI Miami, па ми улета Everybody Loves Raymond, и сериите што ги даваа на нашите програми и на хрватската Нова, како Lost, 24, The Sopranos, Fraiser, Seinfeld, по некоја епизода од House MD… и, така се создаде зависноста. Оттогаш почнав да ги симнувам и да ги гледам цели серии одеднаш, и за жал, некако се уште не можам да запрам. А многу ме нервираат. Ме нервираат со нивните скриени и не толку скриени пораки. Од нив не може ништо да се научи, освен дека за да живееш убаво треба да пиеш. Да, да, таму, во тие серии, во тој обичен американски живот ама баш никој не пуши, бидејќи тоа е гнасно, штетно и селски, ама затоа речиси сите пијат - тоа е шитот. Било која серија можам да ја земам за пример - еве ќе почнам со постара - Just shoot me. Дејството цело време се одвива во канцеларии, на работа, ама... директорот, се разбира има полно бифе со пијалаци кои често ги пие, а можеби најинтерсениот лик таму е Нина, поранешна манекенка. Интересна е зашто води забавен живот, постојано е по журки и прослави и постојано е под дејство на алкохол. Таа ништо не јаде, ама затоа пие. Тоа е дел од нејзината диета. Тоа ја одржува витка. Слично е и во Two and a half men, кул е братот кој ништо не работи, само пие и се забавува. Другиот е лузерот, исмеаниот, млакиот, немажествениот. Ама, ете, во вистинскиот живот и не е баш така - зашто и во реалниот живот Charlie Sheen (кул братот) е таков како во серијата - па го избркаа и го заменија со друг.

Шемата на Friends е сосема преземена во серијата How I met your mother, каде имаме 3:3, 3 машки и 3 женски - пријатели кои најчесто се среќаваат во кафеана, ама за разлика од Friends каде се пиеја само кафиња и чајчиња, овие пиииијат се и сешто. За да не се оддалечат од кафеана ликовите од серијата It`s Allways sunny in Philadelphia држат кафеана и божем, а всушност тенденциозно, се занимаваат со општествени проблеми како: расизам, абортус, оружје, разни болести, злоставување итн. и веројатно за да можат да ги издржат сите тие проблеми - младите главни ликови речиси ништо не работат и само пијат. Серијата Cougar town мора да ја спонзорирал некој производител на црно вино - зашто таму ликовите (повторно 6) стануваат и легнуваат со вино. Виното е во центарот на вниманието - тоа лекува се. Со него полесно се живее, тоа дава радост и среќа. Само во една епизода пиеја бело вино, зашто тоа било „паметно вино“ - со помалку алкохол, а требаа да разговараат нешто сериозно?!? И да не гушам понатаму, секаде е исто (со можеби некои исклучоци), ама врв на разврат, пијанчење, неморалност ни продаваат во Californication. Главниот лик мислам дека нема ниту една позитивна особина - и тој треба да ни биде симпатичен, да го прифаќаме, и можеби да биде модел на идеален маж за младите генерации.

И што да кажам? Жал ми е што можеби една година потрошив на гледање вакви серии (уште мнооогу изгледав, не само спомнатите), што не станав зависник од алкохол, ама од нив - да. Сега сум на „лечење“. Ќе гледам филмови (хахаха).

Разбој

2011-09-14T00:25:00.000+02:00

Се сеќава ли некој на Бојан Караѓуле? На Благуна и Калина? На мостот каде за добро и лошо се собираат стружани, на струшките сокачиња, на Дрим? Се сеќавате ли на романот „Разбој“? Моите сеќавања веќе бледеат, а новите генерации нема ни да ги имаат.
Со што заслужи Владо Малески, авторот на текстот на македонската химна и автор на многу романи, но и на еден од најубавите (Разбој), да го нема во програмата по македонски јазик и литература?
Што исткајавме на нашиот разбој со постојаните промени во програмата? Поквалитетно, помодерно и подостапно образование за младите? Тешко дека сме постигнале такво нешто. Мислам дека еден дел од промените во програмата беа резултат на фактот дека младите не сакаат да читаат книги. И, од големите автори се бараа малечки книги, за колку-толку децата да се запознаат со некое творештво. Така, на пример, прво романот „Војна и мир“ од Толстој беше заменет со малку помалиот „Ана Каренина“, за потоа неколку години сосема да биде исфрлен, па по несогласувањето на професорите по македонски Толстој воопшто да не се изучува, го вратија со некое негово безначајно дело како што е „Смртта на Иван Илиќ“ !?! Тоа не е Толстој! Достоевски исто. Целосно исфрлен, па вратен (во стручното) како лектира.
Не ќе да е решение да се бараат помалку страници за читање. Оние што не сакаат да читаат нема да прочитаат ни 2 страници, а оние што сакаат (иако се малку) ќе прочитаат и 1000. Но, да се прави компромис со број на страници, во суштина е глупаво. Подобро е и тие што не читаат информативно да бидат запознаени со вистинскиот квалитет, отколку Толстој да го поврзуваат со „Смртта на Иван Илиќ“.
И, да се вратам на почетокот - да, „Разбој“ има повеќе страници. Сум го читала одамна, но во мене уште живее Калина, во мене трае потрагата по Бојан Караѓуле, се раѓа Благуна... во мене живее Струга и Дрим од страниците на романот, живее во минатото, но и во сегашноста. Жал ми е што новите генерации нема да го доживеат тоа, па макар и преку моето раскажување.

Туризмот на Македонците

2011-08-12T23:38:00.000+02:00

Фала богу што во последно време се вложува за привлекување на туристите во Македонија. Конечно, некои археолошки локалитети се уредија, Охрид го потсредија, Скопје има што да понуди, помалите гратчиња си прават свои стратегии за привлекување луѓе - и се на се, многу подобро е од порано.
Ама Македонците си се исти...
Ќе се подмочавме од среќа нашите нељубени соседи да ни доаѓаа во посета остварувајќи некаков реципроцитет...

100 милиони евра потрошиле Македонците во Грција

12.08.2011 - 17:03

Сепак Грција и ова лето е најатрактивна дестинација за македонските туристи.

Според статистиката на МВР, македонско - грчката граница само во изминатите два месеци ја минале 400.000 македонски државјани.
176 илјади во јуни и 230 илјади во јули.
Ако се земе в предвид дека просечен македонски турист за 10-дневен одмор троши по 300 евра, Македонците кај јужниот сосед летово оставиле над 100 милиони евра.
(веста си е од тука: http://www.time.mk/read/7229c3bb7e/c08a1594cf/index.html.)
Само 100 милиони евра - па што е тоа за нас?

Пивофестот во Прилеп

2011-08-02T14:18:00.000+02:00

Откако лани бев на Пивофестот во Прилеп решив повеќе да не го промашувам. Супер е. Многу опуштено, широко, средено, баш екстра. Оваа година малку и снимав за да си ја испробам камерата. Малку ми се тресат рацете, ама тешкичка е кога се држи високо крената, над главите на публиката. Ова ми е и прва снимка што ја ставам на youtube... па и не е така лошо :)

Предилинденска Македонија - Гемиџиите

2011-06-02T01:55:00.000+02:00

По Берлинскиот конгрес во јуни 1878 година на Бугарија и било признато правото да постои како независно кнежество. Северна Тракија добила независност под името Источна Румелија која 1885 година била приклучена кон Бугарија, а Македонија била вратена под османлиска власт. Претходно и Србија и Грција добиле независност. Всушност, само Македонија пред почетокот на 20 век останува во границите на Отоманската Империја. Незадоволни од ваквата ситуација и поради теророт на самоволните турски паши Македонците ги започнуваат своите акции за ослободување. Повпечатливи се акциите на грабнувањето на Мис Стон, како и самоубиствените анархистички (терористички, но не во денешна смисла на зборот) акции на гемиџиите.

Аферата Мис Стон е најголемата афера во историјата на Македонската револуционерна организација. По Солунската провала ТМОРО била во тешка положба и имала потреба од поголеми финансии. За опоравување на организацијата се одржало советување во Софија на кое присуствувале Гоце Делчев, Ѓорче Петров, д-р Руменов, Ризо Ризов и др. Предлогот да се побараат пари од бугарската влада бил категорички отфрлен од страна на Гоце Делчев, па затоа преостанало само да се преземат киднаперски акции во Македонија. По повеќе предлози за киднапирање, изборот паднал на мисионерката Мис Стон. Јане Сандански, всушност на своја рака ја извршил акцијата и цели 6 месеци се изнамачил чувајќи ги двете жени, Стон која имала 55 години и бремената Цилка. Сандански многу се грижел за удобноста на жените, а кога Цилка требала да се породи тој довел две бабици и во една опасна ситуација кога можеле да бидат откриени не дозволил бебето кое плачело да се убие. Исходот на целата акција иако одолговлечен бил добар – 104 килограми злато и биле предадени на четата, а грабнатите жени биле ослободени на 23 февруари 1902 во селото Градашорци во близина на Струмица.

Втората интересна акција во нашата историја е акцијата на Гемиџиите. Кружокот се формирал со идеја со саможртва да се помогне на револуционерното македонско движење. Членовите на кружокот биле анархисти – пацифисти и либерали кои сметале дека општеството може да биде организирано во ред без контрола. Водач на кружокот бил Јордан Поп Јорданов – Орце (1881 – 1903), помал брат на Миле Поп Јорданов (опеан во народната песна „Болен ми лежи Миле Поп Јорданов“). Орце бил душата на кружокот, млад, интелигентен, начитан, со силна воља. Неговата верба во исправноста на избраниот пат – жртвата за татковината, е водилката во делото на Гемиџиите.

Потесниот круг гемиџии биле: Димитар Мечев - Мечето, Константин Кирков, Илија Трчков, Владимир Пингов, сите од Велес, Павел Шатев од Кратово, Марко Бошнаков од Охрид.

Другите членови на кружокот биле: Георги Богданов, Милан Арсов, Тодор Органџиев, Тодор Богданов, Илија Поп Јорданов, Алексо Минов, Начо Стојанов, Гоце Чанев, Цветко Наумов и др.

Планот на Гемиџиите од последното советување одржано надвор од градот бил: да се потопи францускиот брод, да се минира пругата во близина на солунската станица, да се запали резервоарот за газија од којшто се осветлувал градот, да се дигне во воздух Отоманската банка, да биде запален Бошнак-ан и да почнат улични борби со бомби и револвери. Прекинувањето на осветлението и фрлањето на градот во темнина требало да биде знак за почетокот на акцијата.

Секој имал своја задача и определено време за акција. Учесниците биле целосно посветени на делото и подготвени да умрат за Македонија. Нивната цел биле само објекти, но не и невини човечки жртви. Тие го жртвувале само сопствениот живот.

Текот на акциите бил следен:

На 28 април Павел Шатев го потопил со динамит францускиот брод Гвадалкивир. Акцијата била успешна, бродот бил запален, а патниците сите до еден спасени.

Истата вечер Димитар Мечев, Илија Трчков и Милан Арсов го креваат во воздух возот на линијата Истанбул-Солун. И при оваа акција немало жртви.

На 29 април Константин Кирков поставил два килограма динамит на цевките со гас за осветлување и на водоводните цевки на Солун. Целиот град бил во темнина и без вода. Завладеала паника, хаос и страв.

Десетина минути по изгаснувањето на осветлувањето, Jордан Поп Јорданов (Орце) ја крева во воздух зградата на „Банк Отоман“ во градот.

Во истото време Милан Арсов фрлил бомба во кафеаната „Алхамбра“, а Владимир Пингов пред вратата на Топхането (турската државна управа) и е застрелан од војници.

Костантин Кирков фрла бомба пред солунскиот „Гранд хотел“.

На 30 април Кирков прави обид да ја крене во воздух солунската телеграфско-поштенската станица, но е убиен од многубројната турска полиција.

Истиот ден во борба со турската војска и полиција загинува и Jордан Поп Jорданов.

На 1 мај, Илија Трчков фрла неколку бомби на централната улица во Солун.

Димитар Мечев фрла бомба пред хотелот „Египет“, а Георги Богданов ја крева во воздух кафеаната „Ноја“. Мечев и Трчков се убиени од турската полиција, а Богданов е уапсен.

Истиот ден Цветко Наумов (од Ресенските гемиџии) прави обид да го убие солунскиот валија Хасан Фехти паша. Откако не успева, се самоубива активирајќи бомба.

За време на атентатите се убиени: Јордан - Орце Поп Јорданов, Константин Кирков, Димитар Мечев, Илија Трчков, Владимир Пингов и Цветко Наумов, а уапсени се: Павел Шатев, Марко Бошнаков, Милан Арсов и Георги Богданов. Тие отпрвин се осудени на смрт, но подоцна пресудата им е заменета со затвор во Фезан (Африка).

Од сите нив жив останува само Павел Шатев кој е амнистиран 1908 година по Младотурската револуција. Подоцна тој ги запишува спомените за Солунските атентати и за своите другари. Но, како и многу други наши големи луѓе од минатото и тој за време на СФРЈ завршува неславно.

Пред крајот на Втората светска војна е избран за делегат на Првото заседание на АСНОМ и се вклучува во политичкиот живот на македонската држава. Прво е избран за потпреседател на Президиумот на АСНОМ, а во април 1945 година станува прв министер за правосудство во првата Влада на слободна Македонија. Но, за време на Информбирото, во јуни 1949 година Шатев е уапсен „како потенцијален непријател на државата“ без конкретно обвинение. Во истражниот затвор во Скопје е задржан 11 месеци, а потоа е испратен во Битола, во домашен притвор. Таму бил сместен во трошна куќа каде не го посетувал никој, освен човекот што секој втор ден му носел храна. Цело време бил сам, без огрев, на студено, во влага и мемла. Дење можел да шета низ градот, а ноќе се прибирал. Но, зимата 1950-51 се разболел, го сместиле во битолската болница во одделот за затвореници каде во јануари умрел, најверојатно од глад (барем така се расчуло). Властите не дозволиле да биде погребан во родното Кратово и затоа е закопан на битолските гробишта, во присуство на само петмина, сопругата, сестра му и уште три блиски роднини. Дури по 55 години, 2006 година за првпат делегација положила цвеќе на неговиот гроб. (од Утрински)

Ах бре Македонче!!!

Иако „Пустина“ е роман, сепак е заснован на една историска случка. Многу биографски елементи од Павел Шатев препознаваме кај едниот од главните ликови - Глигор.

Македонската куќа - од неолит до денес

2011-05-15T15:18:00.058+02:00

Куќата е симбол на жената. Куќата и жената се суштината на семејството, тие се матката – центарот на размножувањето, на потомството, на животот.

Се обидов да направам еден историјат на македонската куќа од архитектонски аспект, но во истражувањето и читањето постојано ме прогонуваше жената, огништето, домот. Така сфатив дека не може да се гледа само надворешниот аспект на градбата, бидејќи таа е секогаш поврзана со нејзината примена, со секојдневните потреби на луѓето, со оној што бил постојано дома – жената, мајката. Па според тоа, не е случајно што во Македонија постоел култ кон Големата Мајка – претставена како куќа.

(Можеби некому ќе му биде смешно, ќе го поврзе со амебите, ама мене ми е многу поврзано МА со:

Ма – Македонија;

Ма – Мајка;

ДоМа – До мајката)

1. Во Македонија приватните живеалишта најчесто се среќаваат под поимот куќа, иако под овој поим се подразбира и просторијата во која гори огнот, каде се вршат главните дневни работи, а ноќе се спие.

Породинска куќа

Територијата на Македонија била населена уште од предисторијата за што потврда се многуте археолошки локалитети каде е утврдено постоење населби од различни периоди, а археолошката наука дава можности за реконструкција на живеалиштата.

Само во околината на Скопје има неколку неолитски населби: Говрлево, Маџари, Зелениково ...

Реконструкција на неолитска куќа од Говрлево, Скопско (YouTube)

Неолитските градби се направени од плитар, односно се конструирани од исправени дрвени столбови и испреплетени хоризонтални гранки кои се поврзани со кал за да направат ѕид. Денес, смесата од кал со тревки за налепување на ѕидовите археолозите ја неарекуваат лепеж.

Последниве години во Македонија се направени рекунструкции на две неолитски населби во кои посетителите можат да се почувствуваат како дел од минатото, тоа се: неолитската населба Тумба Маџари во Скопје и Неолитското село на вода во Градиште, Охридско. Оригиналните наоди од Тумба Маџари се наоѓаат во Музејот на Мaкедонија каде е направена и реконструкција на неолитска куќа.

Внатрешноста на овие куќи е едноставна, подот е набиена земја, а просторијата една, евентуално преградена или визуелно или со ниска плетена ограда. Во неа централно место зазема огништето и околу него садовите за готвење, често крај прозорецот (светлината) и разбојот за ткаење. Понекогаш леглото функционално е кренато на дрвена платформа – заради топлината, одвојувањето од животните и заштеда на просторот.

Преспанско Езеро

Охридско Езеро

2. Од археолошките наоди може да се реконструира македонската куќа од античко време, која според распоредот на „просториите“ не се разликува многу од неолитската. Всушност, единствената разлика е камената градба на темелите, односно долниот дел од куќата која нагоре продолжува со плитар – испреплетени гранки пополнети со кал измешан со тревки. Македонските куќи проучувани на археолошкиот локалитет Вардарски рид говорат токму за таа македонска специфичност. Тие се сосема различни од познатите „грчки“ типови – простас, перистил и пастас, односно, организацијата на просторот е во зависност од потребите и желбите, но најчесто слично како во минатото – на долниот кат биле внатрешните дворови, тремовите, кујните, работилниците, продавниците, складишните простории, а горниот кат бил наменет за престој на сопствениците каде не се среќава строга поделба на машки и женски одаи, и каде меќу другото се наоѓале местата за култни активности. На Вардарски рид не е пронајден храм со светилиште што неведува на заклучокот дека обредните активности се обавувале во домовите, а според пронајдените аретефакти култот кон Големата Мајка, или малку модифициран со женските божества на Афродита, Артемида, Деметра, а најмногу кон Кибела продолжил да биде доминантен на нашите простори.

3. Од древномакедонскиот, преку римскиот, византискиот, па и отоманскиот период, македонската куќа останувала иста. Иако за периодот од 15 до 18 век немаме зачувани споменици, ниту интересот на истражувачите бил свртен кон нив, сепак, имаме искажувања од патеписците што минувале низ Македонија и што ги опишале приватните домови како ниски дрвени куќички или куќички од плетар облепени со земја и кал, со кровови што можеле да се дофатат со рака.

Но, веќе од 19 век интересот се свртува и кон ова градителство, па оттаму имаме опис на повеќе развојни етапи на македонската куќа.

Најопстојна студија за ова, што може да се најде на интернет во пдф е: „Виртуелни модели на живеалишта од македонското народно градителство“ од Даворин Трпески – што може да им биде корисна за моите ученици, идни архитекти, кои ПРЕД СЕ мора да си ја знаат својата традиција, своето минато за да можат да бидат модерни проектанти, кои нема да го имитираат светскиот модерен тренд на исплакната „уметност“ – туку ќе се задржат на своите корени и на крошната од своето дрво ќе ги разлистаат новите лисја.

И ај, да не се занесувам – да си се вратам јас на македонската куќа од 19 век, бидејќи сето ова започна заради „Крпен живот“ и описот на куќата во Мариово, која и ден-денес ја има, прилично разрушена по македонските села. Таа куќа сликана во разни краишта е во принцип истата – камена до половина во рамничарските, потоплите краишта или целата камена – во планинските.

Стар бунар во Зрзе, Прилепско

Рајчица, Дебарско

Лазарополе

Вевчани

Врбен, Мавровско

Зрзе, Прилепско

4. Материјалите со кои се градени македонските куќи се оние кои биле најдостапни:

а) При градењето на куќа од плет, земјената кал се употребувала за мачкање на плетот, а исто така, земјата црвеница се употребувала и за премачкување на подот, откако претходно ќе се поставела основата од греди и штици, и на крај се завршувало со набиена глинеста земја. Покрај ова, како што е спомнато погоре, калта се употребувала и како врзно средство при употребата на кршен и делкан камен во градењето. Од глинеста земја се изработувале тули (ќерпич), печена цигла и ќерамиди, материјали кои исто така, се употребувале при изградбата на живеалиштата во Македонија.

б) Сламата претставува еден од основните елементи кои биле користени при изградбата. Покрај тоа што се употребувала, измешана со калта, за малтерисување, во најголем број од случаите, сламата (најчесто `ржаната слама, поради нејзината поголема должина) била употребувана како еден од вегетативните материјали за покривањето на живеалиштата. Оваа техника за покривање на куќите била најизразена до првата половина на XX век, кога била заменета со поиздржливи материјали кои се користеле при покривањето. Но, и покрај тоа, сламата и понатаму сè уште широко била во употреба и во поново време и главно се користела за покривање на помошните стопански објекти.

в) Дрвото, покрај тоа што се употребувало во изработката на наједноставните живеалишта и при наједноставните начини на градење, било во употреба и во покомплексните типови на живеалишта, каде што имало и естетска функција. Во одделни планински предели може да се сретнат живеалишта целосно изработени од дрво, на дунѓерски (дрводелски) начин со споеви „на жлеб“, „на перо“, без користење на метални ексери. Исто така, и при изградбата на покомплексните објекти, во некои предели скоро целата конструкција на куќата била изработувана од дрво, во т.н. бондрук техника. Бондручната конструкција е составена од дрвен скелет со вертикални, хоризонтални и коси греди. Ѕидовите се исполнети со ветки, споени во преплет, премачкани (од надворешната и внатрешната страна) со кал и сено. Честопати, покрај исполнувањето на бондручната конструкција со преплет од прачки, како пополнувачки материјал се употребувале уште и керпичот и каменот, во зависност од застапеноста на материјалот во пределот.

Покрај бондручната конструкција, од дрво се изработувале и испустите на куќата, т.н. еркери, со што се овозможувало проширување на внатрешниот простор на катот. Потоа, од дрво се изработувале сите прозорци и врати, огради, чардаци, скали и сл. Од дрво се делкале штички за покривање на куќите, тнр. шиндра, која се користела паралелно со камените плочи и сламата.

г) Каменот, како градежен материјал, може да се рече дека е застапен речиси во сите етнографски целини во Македонија. Некаде неговата искористеност доминира до толку што се практикува скоро целата куќа да биде изградена од камен, додека пак некаде употребата на каменот е делумна, па најчесто од него се изработуваат или само темелите или пак само приземјето. Во одредени случаи каменот како градежен материјал е толку малку застапен (на пример троњот) што се употребува само како постамент, на четирите ќоша, врз кои се поставени четири дрвени колци на кои се протега просторот за живеење. Кај живеалиштата на кои доминира каменот при градбата, камените ѕидови се израмнуваат и се поврзуваат со дрвени сантрачи, еден вид дрвени серклажи што се поставуваат на растојание од околу 80 сантиметри.

Покрај неговата употреба како основен материјал за градба на надворешните ѕидови на куќите кои се истакнувале со својата монументалност, каменот се употребувал и како градежен материјал за преградување на внатрешноста на овие куќи, односно за создавање засебни простории (одаи или соби) во нив.

5. Најважни надворешни елементи на живеалиштата во Македонија, кои заслужуваат посебно внимание се: еркерот, кровот, фасадното обликување, влезните врати, прозорците, скалите, оградите и оџаците.

Еркер, Крушево

Небрегово, Прилепско

Камени кровови, Крушево

6. Исто така, распоредот на просториите е карактеристичен за македонската куќа: постојат стопански простории, простории за домаќинтвото, санитарни простории, станбени простории и простории за минување.

Стопанските простории во куќите од земјоделските краишта се сместени во визбите (потон, подрум, кевар, ќерал, клет, клед). Таму се наоѓаат шталата, оставата и дрварницата. Овие простории, архитектонски се сместуваат во зависнот од конфигурацијата на теренот на кој што е изградена куќата, и најчесто со едната страна се вкопани во земјата.

Клетот претставува помошна просторија која е лоцирана во приземјето или е вкопан во земјата, под куќата. Најчесто ѕидовите се масивни за да можат да ги крепат катовите од куќата кои се наоѓаат над него. Во најголем број случаи на клетот му припаѓа најпространиот дел од корисната површина во приземјето и токму поради тоа има повеќезначна намена (складирање на прехранбени производи, односно користење како магацин, за складирање на житото, за чување на орудијата за работа и сл.).

Просториите за домаќинството главно, се претставени преку кујната, која во македонските традициски живеалишта може да се сретне во три

варијанти:

- простории за домаќинството со санитарни простории во дворот;

- зимски простории, со кујна во приземјето, односно во меѓукатот и

- летни простории, без кујна на катот.

Една од најзначајните простории во македонските традициски живеалишта претставува ‘куќата’, која се сретнува кај сите типови живеалишта, почнувајќи од наједноставните, па сè до посложените.

Неизоставен, односно составен дел на ‘куќата’ е огништето, кое може да се сретне во две различни варијанти:

- отворено огниште, кое најчесто ја зазема центаралната позиција на просторијата;

- отворено огниште поместено на еден од ѕидовите и

- огниште вградено во конструкцијата на ѕидот.

На основа на применетата форма на огништето можеме да зборуваме за староста на куќата. Отворениот тип огниште се сретнува кај постарите објекти, а огништето, пак, кое е вградено во конструкцијата на ѕидот се сретнува кај оние живеалишта кои се од понов датум.

Положбата на ‘куќата’ во живеалиштето најчесто е во центаралниот простор, за да може да комуницира со сите останати одделенија во куќата. Во зависност од тоа дали живеалиштето е раширено во хоризонтален или во вертикален план, ‘куќата’ била сместена или во приземјето (кај живеалиштата кои се само со приземје) или била сместена на катот (кај живеалиштата со еден и со повеќе ката).

Во санитарните простории се вбројуваат: шпајзовите (познати уште под имињата: килер во Штип и хуџера во Струмица), просториите за миење на садовите и нужникот. Обично, коритото на умивалникот и нужникот висат над канализацијата.

Станбените простории, покрај тоа што се употребуваат за дневен престој, истите се употребуваат и за ноќен одмор. Во нив спаѓаат собите, односно одаите и чардаците.

Одајата (или собата) претставува просторија која има повеќенаменска функција: преку денот се користи за одмор, во вечерните часови се користи за примање гости, понекогаш и за веселби, а во текот на ноќта се користи за спиење. Во најголем број случаи одаите се лоцирани на катот од куќата, доколку куќата е на еден кат; но доколку куќата е на повеќе ката, тогаш одаите го зафаќаат нејзиниот најгорен кат. Од аспект на функционалноста, одаите се секогаш поврзани со чардакот на катот, кој ги поврзува сите останати простории. На еден кат понекогаш има и повеќе одаи, во зависност од големината на куќата.

Простории за минување се тремот, скалите и чардакот.

Чардакот е просторијата која ги соединува сите останати простории во куќата. Најчесто служи за седење во текот на денот и за одмарање, за извршување најразлични домашни работи, за одржување веселби и како комуникациски простор со останатите простории во живеалиштето во вертикален (со останатите нивоа) и во хоризонтален план (со просториите од истото ниво). Скоро во најголемиот број случаи, чардакот ја има најповолната ориентација, јужната или југоисточната и југозападната страна на куќата. Во македонските традициски живеалишта, чардаците се сретнуват во две варијанти: или се отворени (кои се карактеристика за рамничарскитепредели)100 или се затворени (наоколу се затворени со прозорци и се одлика за постудените предели заради заштита од временски непогоди, студ, дожд, снег) и имаат минсофа.

Минсофата претставува простор, малку поткренат од чардакот, обично во аголот,

висејќи над улицата. Од минсофата луѓето имале многу подобар преглед кон улицата која поминувала веднаш под неа.

Лазарополе

Зрзе

Тремот во македонските традициски живеалишта најчесто се сретнува во приземјето и воедно претставува просторија која ги поврзува останатите одделенија од куќата (и во хоризонтален и во верикален правец) со дворното место. Нивото на теренот, пред влезот во тремот, во најголем број случаи е ист со нивото на подот од внатрешниот простор. Понекогаш, во зависност од конфигурацијата на теренот, тремот е вкопан, така што нивото на просториите во првото ниво се совладува со скали. Во некои предели тремот се користи и како простор за складирање, односно како магацин. Покрај употребата на името трем постојат и во употреба се и други имиња поврзани со локалната терминологија, па така, овој простор уште се сретнува и под имињата гезентија и подчардак.

7. Основни типови македонски живеалишта се: куќа со огниште, поземка, троњ, куќа на клет, куќа на еден и два боја, братска куќа.

Куќата опишана во „Крпен живот“ е најобичната поземка, типична за Мариовскиот крај, во оваа книга сосема прецизно, исто како Стале Попов опишана како: „ При истражувањата во етничкиот предел Мариово, од страна на етнологот Љупчо Ристески, во однос на овој тип на живеалишта се потврдуваат констатациите на претходните етнографи и етнолози кои го обработувале живеалиштето во различни етнички предели на Македонија. Така, и според истражувањата во Мариово, овој тип на традициско живеалиште се состои од две одделенија, со правоаголна основа, која што била поделена само со една долга греда по половината, наречена долно било, со што просторот во неа бил поделен на два дела. Едниот дел бил познат под името горни крај или тланик – простор кадешто живееле луѓето и долни крај или пондила – простор во кој што бил сместен добитокот. Во просторот на долниот крај се наоѓале две врати од кои главната и поголемата била на источниот крај на куќата, додека помалата (колку човек да се провне) на западната страна. На горниот крај, до самиот ѕид се наоѓала уште една греда, наречена горно било, на којашто седеле чесните гости и тоа било местото каде што се одржувале најсвечените семејни обреди и прослави. Во средината на горни крај, имало ископано четвртeста дупка која што од сите страни била пополочена со убави, мазни и големи плочи – огништето.“

Прозорче, Ореовец, Прилепско

Слично на ова е опишана мариовската куќа во „Крпен живот“:

Куќите на ова село – како на сите села по Мариово. Од камен соѕидани, од едно одделение, немалтерисани ни однатре, а камо ли однадвор, без никакво душеме, со две врати: една голема на средето на ѕидот, обично на источниот ѕид; другата малечка, само човек да може да се протне со наведена глава, на спротивната страна од големата.

На средето куќата се дели на два дела, но не со преграда, ами со една долга греда колку што е широка куќата (колку да се знае оти е разделена) спружена од едниот до другиот ѕид поземи; таа греда се вика „долното било“. Од гредата нагоре е „горни крај“, а од неа надолу - „долни крај“, каде што остануваат и вратите.

Горни крај, до самиот ѕид е спружена друга греда што се вика „горното било“. На неа седат чесните гости. Тука е „тланикот“, за разлика од долни крај каде што се „пондилата“. Малку под ова било на средето е ископана четвртеста дупка и од сите четири страни опточена со убави плочи. Тоа е огништето каде што се вали оган, пече леб, погачи, булиња, се вари манџа, топли вода и каде што во зимните студени дни се греат домашните на пламенот и жарот од сувите дабови и букови дрва.“

Таа куќа има една соба – заедничка за сите, и за луѓето и за животните, и за мажите и за жените и за децата, и за старите и за младите. Таа куќа е кровот над глава, огништето, храната, топлината, семејството, заедницата. Таа куќа е нашето богатство, нашето минато кое не смееме да дозволиме да исчезне.

Ново и старо; Крушево

Користена литература:
„Виртуелни модели на живеалишта од македонското народно градителство“ од Даворин Трпески,
Домувањето на Вардарски Рид;
Архео блогот;
Крпен живот

Концерт за мир

2011-05-10T21:17:00.000+02:00

Во саботата, на 7 мај, ГУЦ го организира Концертот за мир во Градскиот парк на „Школка“. И него го посветивме на нашиот загинат ученик, под мотото: музиката е јазик кој сите го разбираат.
На настанот беа поканети да учествуваат сите средни училишта од Скопје, но дојдоа десетина. Времето беше прекрасно, сонце, топло, бендовите одлични. Штета што немаше многу публика. Но, така е секогаш кога е првпат. Затоа, се надеваме дека следната година ќе учествуваат многу повеќе бендови и ќе има многу публика за сите заедно да уживаме и да се гордееме на нашите млади рокери (и по некој од фолклорот).

Ромео и Јулија - скопска шема; претстава на ГУЦ

2011-05-10T20:43:00.001+02:00

И оваа година под менторство на Стево и Флорита во МКЦ се одржа училишна претстава со хуманитарен карактер. Малку доцнам со постов, бидејќи премиерата беше на 28 април, ама подобро сега отколку никогаш.
Претставата е авторско дело на Стево, за првпат, бидејќи до сега се поставуваа туѓи драми на сцената. Испрепелтена со музика, игра, слајдови, таа претставува комплексен мултимедијален, модерен проект.
Учениците, нашите актери, повторно покажаа дека се вистински професионалци.
Претставата беше интерсена, забавна, а салата преполна.

Овој проект му го посветивме на несреќно загинатиот Мухамедали Јашари, а средствата од продажбата на картите ги дадовме на неговото семејство. Утеха нема, но малку да се помогне и да се оддаде почит - може.

Во спомен на нашиот ученик Мухамедали Јашари

2011-04-17T14:56:00.001+02:00

Целта на претходните два поста не беше да се фалам, туку напротив - да ја потенцирам бесмислата на сè. Се радувавме и уживавме во успесите на нашето училиште - сè до кобниот момент - 14 часот, петок, 8 април 2011 кога несреќно загина нашиот ученик Мухамедали Јашари.

Случката по медиумите ја раскажаа на разни начини, едни боејќи ја црвено, други сиво, трети црно... Вистината е дека Мухамед загина сакајќи да помогне, попречувајќи им го патот на насилниците. Никако засегнат во конфликтот, не знаејќи ни кои се напаѓачите ни зошто тепале. Вистина е дека судбината сакала за него да биде тоа последниот сончев ден.

Секакви обвинувања се изнаслушавме, сите плукања ги поднесовме, но тие не болат - боли фактот што Мухамедали го загуби својот живот - тука пред нашите очи.

Во тие мигови, кога сè се случило, немало пропусти од безбедносен аспект - она за што јавноста нè обвинува. Камери има, обезбедувањето реагирало веднаш, тие ги спречиле тепачите да не го дотепаат нападнатиот ученик, тие почнале да ги гонат, дежурни професори имало, па дури заради вакцинацијата која се одвивала во близина - надвор бил психологот, а 2 минути пред тоа и директорката. Докторите што вакцинирале веднаш излегле надвор да дадат прва помош, единствено брзата помош не била баш брза иако е на 50 метри од нас. И, всушност, условите за да се случи трагедија не биле поволни - но сепак се случи. Затоа велам - судбина, црна, гадна, кобна.

Ме болат и обвинувањата кон директорката - зашто таа беше во болница додека се обидуваа да го спасат детето, зашто таа беше до родителите во тие страшни моменти, зашто таа отиде во нивниот дом заедно да го погребаат, да им даде поддршка и сочувствуваше со нив како мајка, како родител, како човек. Таа вложи натчовечки напори, без почивка и сон, без да се поштеди себеси да биде постојано со нив. Ова го кажувам со восхит, зашто знам, гледав - зашто јас немав сила да отидам на погребот, паднав болна веќе вториот ден, но таа не. Ми остаре жената пред очите.

Ова што се случи, најискрено, не би го посакала никому, ни на најголемиот непријател. Многу е страшно, многу потресно, многу жално и болно.

Првите денови не можев да напишам ништо, а и сега е тешко...

Некои се бунат што од детето се прави херој, ама така е, херој е и другар. Такво му е семејството, така е воспитан - да биде отворен, да се дружи со сите, без разлика на вера и нација. А неговиот чин е доказ за тоа.

На комеморацијата во нашето училиште немаше зборови за да се изрази болката, немаше начин како да му се оддаде почит на прерано завршениот живот. Тогаш директорката не можејќи да ги задржи солзите, на таткото на Мухамедали му ја даде освоената награда од Италија. Зашто неговата смрт ја поврзуваме со животот, неговата жртва со иднината, неговото херојство со мирот меѓу нас.

Горди сме на наградата што ја добивме во Италија за нашите заложби за мирот и хуманоста, а уште повеќе се гордееме што сега таа награда му ја посветуваме на Мухамедали Јашари – кој губејќи го својот живот докажа дека пријателството не познава граници, ни верски, ни национални, кој докажа дека големината на човекот е неговата човечност, а храброста – неговото широко срце. Нека почива во мир.

И, на крајот, еве ги и последните зборови запишани од Мухамедали, еве ја неговата последна писмена работа по македонски јазик:

Семејството и пријателите го чинат животот среќен

Во денешниот живот семејството е многу значајно, но и пријателите се значајни, дека без пријатели, без семејство не оди животот.

Сепак, семејството е најважно – таткото, мајката работат за да имаме посреќен живот.

Јас многу се дружам со пријателите, тие се добри, не се закачаат со сите, не се тепаат.

Имам една желба – сега сме матуранти. Во ноќната матура сакам сите да се дружиме и да играме со сите другари, да уживаме. Таа ноќ да ја памтиме цел живот. И кога ќе го завршиме школото, кога ќе се видиме, да правиме муабет и да се сеќаваме на ноќта на матурата. Тоа е мојата желба за мене и за другарите.

Моето семејство е многу среќно со мене дека јас не му носам дома некој проблем, некоја несреќа. Јас ги сакам моите родители многу, дека тие ме праќаат во школо, ме хранат и така натаму.

За мене животот продолжува.

Проект за мир - прва награда за СГГУГС „Здравко Цветковски“ Македонија

2011-04-16T12:26:00.001+02:00

Првата награда што ја добивме ние - како училиште, но и ние како држава - Македонија, не е заради настапот што го имавме во Тревизо, Италија (како што некои тоа го пренесоа и сфатија), туку за севкупната двогодишна активност на полето на мирот, солидарноста, хуманоста.

Во проектот се вклучивме 2009 година во април, како прво и единствено училиште од Македонија кое стана координатор и ширач на мрежата во целата држава. Во Италија, Проектот почнал со работа пред дваесетина години и прво ги опфаќал училиштата само од Италија, но потоа почнал да се шири низ цела Европа и светот. Сега, во мрежата на проектот се вклучени над 200 италијански училшта и над 20 други држави со своите мрежи.

Идејата на проектот е да се поттикне креативноста на младите насочена кон мирот, љубовта, солидарноста и хуманоста. Што значи, тие, на свој начин, со свои трудови - есеи, песни, но и со свој труд да придонесат за поубав живот.

Проектот не е единствената причина во нашето училиште да организираме хуманитарни приредби, хепенинзи, претстави и сл., но тие помогнаа да ја освоиме оваа навистина вредна награда.

И еве зошто... тука, накратко ќе се обидам да направам ретроспектива на таквите настани од изминатите две години.

* Првата беше Осмомартовскиот базар за кој учениците сами подготвуваа разни предмети за продажба: накит, вазни, чанти и се што е соодветно за празникот на жените.

Хепенингот се одржа во училишниот двор со учество на пејачи, модна ревија за накит и настапот на учесниците на Струмичкиот карневал.

* Потоа следуваше Предвелигденскиот хепенинг за кој најмногу помогнаа мајките и бабите (и професорките) со своите пити и колачи. За успешноста на хепенингот се заслужни сите – иако се работи за верски празник, учениците и професорите од исламска вероисповед активно и со задоволство се вклучија. Најубавите пити ги донесоа токму тие, направени од нивните мајки.

Парите собрани од двата хепенинга беа наменети за операции на дечиња.

* Следното случување беше во соработка со СОС Детското село.

Претставата „Шмизла“ со која учествувавме на МАССУМ натпреварите ја искористивме и ја поставивме на сцената на МКЦ, а со собраните средства им купивме на децата тоа што им беше потребно.

Подароците ги однесовме во Селото кога не поканија на јубилеен празник и приредба.

* За Денот на гладните и смртта на Тоше, во училиштето направивме куса приредба посветена на Тоше и гладните деца. Од сите класови се собираа пакети со сува храна кои потоа ги однесовме во Црвениот крст на Македонија.

2010 година

* Проектот за мир со кој минатата година склучивме договор за соработка, оваа година го проширивме во повеќе училишта низ Македонија, а во март 2010 година учествуваме на Годишното собрание во Тревизо, Италија, каде добивме Плакета за особена соработка.

Кон крајот на април бевме домаќини на Првото годишно собрание во Македонија кое го организиравме во МКЦ со учество на вклучените училишта и гостите од Италија.

* По склучената соработка со гимназијата „Владимир Илич Ленин“ од Киев, Украина, бевме поканети на посета и размена на ученици.

* На 31.12.2009г. беше организирана Новогодишна приредба за дечињата без родители од домот „11 Октомври“ на која им се подарија новогодишни пакетчиња;

* Производство и продажба на цвеќиња од страна на ботаничката секција – средствата беа донирани во хуманитарни цели;

* Продажен осмомартовски хепенинг со изработки од учениците и цвеќиња од биолошката секција – средствата беа донирани во хуманитарни цели. Осмомартовскиот хепенинг прераснува во традиција.

* Посета и помош со кујнски апарати, мебел и алишта на семејството во Црешево со болното девојче;

* Изведба на претставата „Девет по Рихтер“ во МКЦ – собраните средства беа донирани

* Донација во боја и работна рака за боење на 5 куќи во СОС Детското село. Нашие ученици дел од практичната работа ја изведоа во Детското село – и тие ги обоија внатрешните ѕидови под надзор на професорите по практична настава.

* Хуманитарна акција – Секој клас пакетче за децата од СОС детското село; Секој клас во училиштето подготвуваше пакетчиња кои потоа беа однесени во СОС Детското село, а за дечињата беше изведена и новогодишна приредба – претстава со Дедо Мраз

2011 година

* Традиционално, и оваа година се одржа Осмомартовскиот хепенинг во холот на училиштето, а средствата беа донирани во хуманитарни цели.

За сето ова на 29. 3. 2011 ја добивме првата награда од Проектот за мир, во Тревизо, Италија – за заложбите во ширење на културата на мирот, рамноправноста и хуманоста :

И без лажна скромност, навистина се гордееме на наградата зашто ја заслуживме.

Априлијадата во ГУЦ

2011-04-13T22:59:00.000+02:00

Последниве две недели толку многу работи се случија во мојата околина (поточно во училиште), толку убави и толку страшни, што она од последниот пост, со „кражбата“ веќе ништо не ми значи...

А поради актуелните случувања, воопшто не ми беше дојдено до пишување постови, но сфатив дека ако тука не ги напишам, после некако ми се губат настаните, ги заборавам...

На 1 април во нашето училиште, во ГУЦ, ја имавме најубавата Априлијада. Се присетувам за лани кога го пишав она - Априлијада - ескивијада и дури не ми се верува колку се смениле работите само за една година. Лани, речиси сите гледаа само побрзо да си побегнат од училиштето, а оваа година речиси сите останаа - најмногу со директно учество, а другите за да ги видат учесниците. Повторно имаше такви што се срамеа да се појават во јавност со маска, но на повеќемина им беше криво што не учествуваат и си ветија дека следната година сигурно ќе го направат тоа.

Значи, оваа година малку повеќе се потрудивме околу организацијата и осмислувањето на Априлијадата. Идејата беше секој клас да се претстави со заедничка маска - групна, и да имаат свој настап кој ќе трае неколку минути. Така тие, не само што требаа да се маскираат, туку требаа и да осмислат „перформанс“. Е ова - некои го сфатија, некои - не. Па имаше класови кои одлично се подготвиле, имаше такви кои во последен момент нешто склепале, а и такви кои си настапија со поединечни маски.

Од училиштето подготвивме награди за најдобрите, но најинтересно на учениците им беше тоа што имавме „сериозно“ жири составено од четворица професори и еден гостин - актерот Сашко Коцев. Тој, кога дојде, првото што го праша е дали навистина неговиот глас значи нешто во одлуката кој ќе победи. Му дадовме одврзани раце - сериозно и фер да се избере најдобриот, а неговиот глас - како неутралец најмногу ќе значи. Па и така беше - комисијата за секој настап сериозно си запишуваше во своите листови забелешки, а откако заврши приредбата, се повлекоа и им требаше повеќе од половина час за да ја донесат крајната одлука.

сериозната првоаприлска комисија

Учениците беа влезени во „филм“ и многу успешно ги изведуваа своите настапи. Иако, на крајот секогаш има некој да се лути и да се чувствува онеправдан - сепак мислам дека комисијата ги одбра оние кои беа најдобри. Се разбира, направија некои компромиси - во стилот на „рамноправна застапеност на националностите и обесправените - оние што не сфатиле што треба да направат“ - па, крајниот резултат е овој:

Третата награда ја доби маската „Шота“ за девојчето кое „имало храброст“ да настапи само (а не во групна маска):

Втората награда ја добија фаворитите на публиката „Ромска свадба“, учениците од четврта година - геодети (З4):

Првото место - иако не беа ничии фаворити (освен свои) ја освои маската „Оскаровци“. Маските не им беа совршени, но настапот им беше најдобро осмислен... за Оскарот тие имаа се - и тепих...

и глумци кои мислат дека се на небото...

и телохранители... и папараци...

и водител...

и „златен кактус“ за награда...

Целиот клас, сите со своја улога, сите на место - БРАВО!!!

Е, после првата награда, имаше и специјална награда - за најдобра маска (не за настап, не за целиот клас)... демек за најдобро преправени - бидејќи тоа било поентата на први април - да не сме она што сме... Супер си беа девојчињата, нема збор, Круела со далматинците, ама малку пренасилена мене ми личеше наградата...

И, така...

оние што се чувствуваа обесправени - имаа зошто... навистина беа добри, многу се подготвувале, имаа квалитет, амаааааа.... предолг и пренеосмислен им беше настапот - на куп им беа ставени 100 различни работи, и предолго брееее, излеов и цигара да пушам...

ученички...

па крвави сцени од хорор филм...

малку балерина...

па рокерки...

па машки женски...

жонглер со оган...

и сите посебно си беа супер, ама заеднички не претставуваа ништо.

Убава беше и маската „Циркус“, кои исто така заслужуваа награда:

А, одлични беа и сите останати:

И, на крајот, едно големо БЛАГОДАРАМ на Сашко Коцев кој ни го разубави и му даде тежина на настанот...

И додека ние садевме дрва по Водно, правевме Априлијади (и по малку учевме), претставници од нашето училиште и неколку други училишта беа во Италија... (за ова во следниот пост).

КРАЖБА

2011-04-03T23:24:00.001+02:00

Зошто бе вака? Со што го заслужив ова? Зошто не дојде дома да ми земе сè што имам - а не душата да ми ја зема?

Штотуку дознав дека НЕКОЈ си дозволил сите мои текстови да си ги ископира и да си направи своја страница - со МОИТЕ текстови. Признавам дека надворешно е подобро направена - како сајт, со подобра навигација, со бела позадина (хаха) - но содржините се целосно мои. Сите текстови се земени од мене - од збор до збор, сосе сликичките што сум ги ставала.

Кога гледав како ми ја фотокопираат книгата („За матуранти“) и како си ја продаваат во фотокопирниците без проблем - ме болеше, ама ова со блогот ме боли уште повеќе.

Како може и ЗОШТО некој го прави ова?

Замислете си - вие си работите секојдневно, читате, анализирате, обработувате, пишувате - и го ставате тоа на бесплатен дофат на сите на кои им е потребно, и НЕКОЈ едноставно си го зема и си го присвојува - целосно!!! Без да наведе барем извор, без да наведе ни свое име, без да стави можност да се искомуницира со крадецот!!! Ахххх, УЖАС!
Или, замислете си дека сте напишале книга и - ја гледате отпечатена под друго име. Некој си го нашол вашиот текст и си го објавил како свој! Не знам дали ме разбирате колку страшно мене ми изгледа сето ова? Како да ми зеле сè што ми е во мојот компјутер, сè што ми значело, сè што е МОЕ. Сите мои зборови, сите мои мисли, сето мое потрошено време - сè, баш сè!

И не сфаќам зошто, бидејќи нема ставено адсови за да заработува. Јас навистина не разбирам ЗОШТО?

А се смеев на последната епизода од The Big Bang Theory (season 4 episode 19)... а сега некој мене ми се смее. Трагично. Ебати тунгузијата во која живееме! Тука - не смее човек да прави добри работи.

П.С. Знам дека со линкот само го популаризирам крадецот, ама тој е за пријателите, да видат и да се заштитат себеси (ако можат).

Ден на екологијата и пролетта во ГУЦ

2011-03-22T01:24:00.000+01:00

Секоја година за Денот на екологијата со учениците ги зачистуваме училните и училишниот двор. Обично тоа е само про-форма во која земаат учество минимален број ученици, а останатите само стојат од страна и гледаат. Поуката на овој начин не стигнува до нив. Тоа го сфаќаат многу површно, како ден кога не се учи, и кога „демек“ нешто се чисти.

Оваа година, решивме малку да го смениме начинот и приодот.

Големите (трета и четврта година) ги средија училните бидејќи надвор почна да врне. Некои дури толку темелно, со прозорци, компјутери и сите недостапни ќошиња. Некои беа ангажирање за боење на малкуте останати стари прозорци...

Во меѓувреме од разгласот се читаше куса програма за значењето на Денот на екологијата.

Втората смена, со помалите (прва и втора година) започна со читањето од разгласот додека учениците беа во своите училни...

Потоа беа поканети да се симнат во фискултурната сала каде се одржа час - мултимедијален проект за загадувањето и спас на планетата Земја.

Проектот го изработија ученици од втора година под менторство на професорката по физика. Свој придонес за овој ден дадоа и професорките по биологија со учениците...

кои изработија мали симпатични обликувани стапчиња со еколошки пораки, а ги делеа на сите присутни во салата.

Мултимедијалниот проект беше осмислен како наставен час составен од три дела.

Првиот дел беше кус петминутен филм склопен од учениците во кој на почетокот беа претставени убавините на Земјата кои постепено преоѓаа во „неубавини“, поточно градските средини, фабриките, депониите, нуклеарките, катастрофите и се она што ја уништува озонската обвивка и прави да се загрижиме за сопствениот опсатнок.

Потоа, во форма на час, со предавачи - учениците објаснуваа што е озон, како доаѓа до оштетување на озонската обвивка и кои се најголеми загадувачи.

Третиот дел - беше кус филм кој го снимиле самите ученици - екологисти, во кој се критикуваа себеси, дека се дел од неодговорното и несовесното однесување, со фрлањето ѓубре насекаде, пушењето, со прскањето дезодорански итн.

Часот го заокружи „професорката“ која го извлече заклучокот дека сите ние сме виновни (луѓето) за опасноста што и прети на Земјата...

и на крајот вистинската професорка која го изведе овој проект

од кој беа задоволни сите...

Ден на екологија во Македонија?

2011-03-21T18:29:00.000+01:00

Во Македонија еден ден на екологијата не не вади, нас ни требаат години и години да го тргнеме ѓубрето што сме си го фрлале пред врата.
Јас сакам да ја гледам мојата Македонија ваква:

и за жал, кога фотографирам, треба многу да се местам за да ја избегнам реалноста:

Редно е веќе еднаш да си зачистиме по себе, а не да чекаме државата да ни исчисти...

Венко Марковски - што да се прави?

2011-03-06T23:44:00.000+01:00

Не сум забележала кога, ама во периодов од изминативе 4 години (бидејќи кога и предавав на минатата генерација го немаше) во програмата за трета година македонски јазик и литература е вметнат и Венко Марковски. И, во принцип не би имала ништо против тоа, кога како држава би зазеле определен став кон неговата личност и дело. Кога барем би го имале во учебникот и сите професори по македонски би се ограничиле на информациите дадени таму и на дел од неговото творештво. Но, не е така.

Цел денешен ден го потрошив на Венко Марковски. Сè што имаше по нетов за него испрочитав – на македонски и бугарски јазик. И до каков заклучок дојдов? Искрено – до никаков. Целосно контроверзен лик од времето на создавањето на СФРЈ, преку Информбирото – па до денес. Односно, толку се спротивни ставовите на луѓето во врска со него што не може да се дојде до некоја средина, да се пронајде некоја релативна вистина.

Ставот на неговите македонски современици е дека е предавник – човек кој емигрирал во Бугарија и работел за нејзините интереси – откажувајќи се од македонскиот јазик, негирајќи ја македонската нација. Ставот на бугарските – се разбира е позитивен – дека тој е освестен Бугарин, академик во Бугарската академија на науките, му даваат огромни признанија, награди и повластици – куќа, кола, возач, средства за живот.

Накратко – тој е од Скопје, бил напреден младинец, оформил литературен кружок во кој биле и Кочо Рацин и Коле Неделковски, се залагал да го употребуваат македонскиот јазик во творбите што ќе ги создаваат, да ја проучуваат македонската историја и сл. Неговите две мали збирки песни напишани на македонски јазик „Народни бигори“ и „Огинот“ се издадени во Софија 1938 година, една година пред Рациновите „Бели мугри“. Тоа го прави основоположник на македонската современа поезија. (Но! Јас пред некоја година првпат слушнав за него.) Потоа учествувал во сите три комисии за нострификација на македонскиот јазик – и бил против тоа македонската азбука да биде како Вуковата, односно сметал дека треба да се има посебни знаци за меките к,г,л,н, дека треба да се воведе ѕ и да остане ъ (тврдиот ер.) Тука започнуваат проблемите. Целата таа група Македонци кои биле против Вуковата азбука, односно србизација на јазикот се сметале за пробугарски настроени. Таа група, на чело со Ченто биле и за обединета и самостојна Македонија, практично незадоволни од делумно слободната Македонија во рамките на ФНРЈ. Сите настрадале. Па и Венко. Набрзо, со образложение дека предал партиски тајни тој е исклучен од КПМ. Во наредниот период тој се посветува на творештвото и е плоден поет. Но, неговата пиеса во стихови „За родниот кат“ имала само една изведба, а потоа била тргната од репертоарот, а текстот е уништен (изгубен е). Димитар Митрев објавува крајно негативна критика за пиесата. И за сите негови следни дела исто. Како надежен поет на почетокот воздигнуван и сакан од публиката, наеднаш тој е шиканиран, критикуван и на крајот игнориран. Кон крајот на 1950 година е затворен и принуден да даде изјава во весникот Нова Македонија, односно, таканаречено покајничко писмо во кое вели: „Се исправам како тежок грешник (...) Голем дел, а можеби основниот, главниот дел за сето тоа лежи во мене самиот. Јас сум едно големо капризно дете, разгалено од успесите, дете кое смета дека сите се должни да му угодуваат. Амбициозен до болест, нетактичен до самозаборавност, честољубив до претераност“. Верувам дека за човек да напише ВО ВЕСНИК вакво нешто за себе – мора да биде силно притиснат. А отприлика знаеме како притискала комунистичката југословенска власт. По оваа изјава веднаш добива можност да издаде збирка „Стихови“ и да му се изведува драмата „Гоце“ во Македонскиот народен театар – ќе му дојде ова мило за драго. Најголема несреќа го снаоѓа кога за памфлетот „Сувремени парадокси“ отпечатен под псевдонимот Леопарди е обвинет и осуден без докажана вина на 5 години тешка робија на Голи Оток. Уште при судењето побарал да биде суден како Бугарин. Набрзо по враќањето од робија емигрира во Бугарија – а таму го дочекуваат со раширени раце. Уф, колку им се погодени такви луѓе за терање на својата приказна. Ете, демек, изворен Македонец тврди дека е Бугарин, дека не постои македонски јазик, нација, историја – па ја напишува ужасната критика на Тротомната историја на македонскиот народ – „Крвта вода не станува“ – исмевајќи го македонизмот до крајни граници. Син му Миле, живее и работи во Скопје, но и тој, само со едно куферче со семејството заминува во Софија, на краток престој, за лекување на детето и никогаш повеќе не се враќа во Македонија. Тој јавно кажувал дека е Македонец – и на своја 35 годишна возраст загинува во сообраќајна несреќа. Некои се убедени дека бил убиен. А Венко, до крајот на животот се декларира како Бугарин.

Што знам, причини да и биде лут на Македонија и тогашниот режим секако имал, но никогаш не можам да најдам оправдување за такво страшно однародување, негирање. Без разлика, сигурно го прислушкувале, го прогонувале, го притискале... ама тоа за мене не е доволна причина да кажам од денес јас не сум Македонка – сум... Немакедонка.

Најуспешна во рехабилитацијата на Венко Марковски е Виолета Ачкоска која го претставува како трагична личност и од чиј текст дури ми одеше да се расплачам (може овде да го симнете во пдф).

И се ова е ок, туку, прашањето ми беше, што јас да им кажам на учениците... кој е по ѓаволите Венко Марковски – и што тие треба да научат од него? Како за да си го спасиш животот се предава татковината? Или дека пишувал песнички? И тоа, искрено, не некои многу „јаки“, барем тие што ги прочитав од збирката „Огинот“ не ме воодушевија. Единствено – дека ги пишувал на македонски...

Не знам...

Хелоуууу!?!

2011-02-26T00:41:00.000+01:00

Деновиве ми се случува мои блиски постојано да ми покажуваат текстови што им се отпечатени во списанија - неделни, месечни; текстови за семинарски, магистарски; текстови во зборници итн. Сите тие баш си се горди со својот успех, некои заради популарноста, некои заради новата точка во CV-то, некои заради парите што ќе ги спечалат. Деновиве, од последниот пост (12.2) до сега (25.2.), верувам дека напишав над 50 страници А4 формат, или повеќе од 20 000 збора - некои анализи на дела (за другиот блог), некои текстови за современата македонска уметност што ме опседна во последно време - за ликовните колонии во Македонија, некои проекти за на работа итн. Во суштина и сама не знам што и колку. Ииии, си го отварам блогов - празен ми зјае; на работа само мојот извештај за работата го нема (бидејќи немам време да си го напишам); текстовите што ги пишувам - во ветер ми одат; и си викам - хелоууууу?!? Билјано моме, што правиш?
Другите ме освестуваат што е општествено подобно, како треба човек да работи во своја корист - ама џабе ми е. Билјаната не се освестува. И не може и не знае да се продаде. Кај мене се си е бесплатно. Па така - повелете бесплатен дел од мојата душа, на другиот блог бесплатен дел од мојата стручност... (ми заличи ова на „Старо купујем“).
Оф, жалам што не можам поинаку да постапувам за да се вклопам во средината - ама па, ич не жалам за мене - мене ми е супер!!! Си живеам во мојот свет на соништата и надежта дека ќе ја истрчам трката што побргу за да можам да се повлечам во светот на моите желби.
Ииии? Ми фали ли хелоууу (или освестувањето)?
Па што знам, не се осеќам како да сум во несвест...

И среќа и тага

2011-02-12T17:26:00.000+01:00

Среќа е или тага...

Не знам

Што деновите трка прават

што брзо до целта стремат

4... 14... 24... 34... 44... ?!?

Tага е ил среќа

што огледалото не го познавам веќе

што душава млада е,

срцето полно љубов

животот ум детски,

радоста очи светат!

Среќа е ил тага

што свеќите шума се врз мојата торта

а јас само парчето слатко го чекам?

Писмото на поглавицата Сиетл

2011-02-10T00:42:00.001+01:00

Кога претседателот на САД , Франклин Пирс пред повеќе од еден и пол век, во 1854 год, понудил државата да купи голем дел од индијанската земја, а на индијанскиот народ му понудил резерват, на таа понуда добил одговор од поглавицата на племето Сиетл.

На неговите зборови секаков коментар е излишен:

„Кога Големиот поглавица од Вашингтон го испраќа својот глас дека сака да ја купи нашата земја, од нас бара премногу. Како може да се купи или продаде Небото, топлината на Земјата? Таа идеја нам ни е туѓа. Ние не сме сопственици на свежиот воздух и бистрата вода. Ако ние не го поседуваме свежиот воздух и бистрата вода, како вие тоа можете да го купите?

Секој дел од оваа Земја е свет за мојот народ.
Секоја блескава борова игличка, секое зрно на песокот на речното корито, секоја метличка во темнината на шумата, свети во мислите и искуството на мојот народ. Соковите кои течат низ дрвјата го носат сеќавањето на црвениот човек. Кога мртвите белолики одат на прошетка меѓу ѕвездите, ја забораваат Земјата која им го дала животот. Нашите мртви никогаш не ја забораваат оваа убава земја, бидејќи таа е мајка на црвениот човек. Ние сме дел од земјата и таа е дел од нас! Миризливите цвеќиња се нашите сестри; еленот, коњот, големиот орел, сите тие се наши браќа. Стеновитите врвови, сочните пасишта, топлината на телото на понито и човекот – сите и припаѓаат на истата фамилија.

Така, кога Големиот поглавица од Вашингтон испраќа глас дека сака да ја купи нашата земја - бара премногу од нас. Големиот поглавица порачува дека ќе ни најде место на кое убаво ќе живееме. Тој ќе ни биде татко, а ние негови деца.

Ние ќе ја разгледаме вашата понуда да ја купите нашата земја.
Но, тоа нема да биде лесно!
Оваа земја нам ни е света.
Оваа сјајна вода што тече низ брзаците на нашите реки не е само вода, туку и крвта на нашите предци. Ако ви ја продадеме земјата, ќе морате да се сетите дека тоа е свето и морате да ги учите вашите деца дека тоа е свето и дека во секој одраз во бистрата вода на езерата ги раскажува случувањата и сеќавањата на мојот народ. Жуборот на водата е гласот на таткото на мојот татко. Реките се нашите браќа, а тие ни ја гасат жедта. Реките ги носат нашите кануа и ги хранат нашите деца. Ако ви ја продадеме нашата земја, морате да се сетите и да ги учите нашите деца дека реките се наши и ваши браќа, и отсега, морате на реките да им пружите добрина каква би сте пружиле на секој брат.

Ние знаеме дека белиот човек не го разбира нашиот живот.
Нему еден дел од Земјата му е како кој било друг, зашто тој е странец што доаѓа ноќе и зема од Земјата сé што сака. Земјата не е негов брат, туку негов непријател, и кога ќе ја покори тој продолжува понатаму. Ги остава зад себе гробовите на своите татковци и не му е грижа. Тој ја одзема земјата од своите деца и не му е грижа. Гробовите на неговите предци и земјата што му ги роди децата остануваат заборавени. Спрема Мајката-Земја и спрема братот-небото се однесува како да се тоа работи кои можат да се купат, ограбат, продадат како стадо или сјаен накит. Неговата алчност ќе ја проголта земјата и ќе остави само пустош.

Не знам!
Нашиот начин е поинаков од вашиот.
На црвениот човек го болат очите од погледот на вашите градови. Можеби е тоа затоа што црвениот човек е див и не разбира. Нема мирно место во градовите на белиот човек. Нема место каде би се слушнало отворањето на лисјата во пролет или треперењето на крилцата на мушичката. Можеби е тоа затоа што јас сум див и не разбирам. Бучавата ми ги навредува ушите. Што е животот ако човекот не може да го чуе осамениот крик на козорогот или ноќното крекање на жабите во барата?
Јас сум црвен човек и не разбирам.

Индијанецот повеќе го сака благиот звук на ветерот кога си поигрува со површината на мочуриштето, мирисот на воздухот освежен со пладневниот дожд или намирисан со боровинка. Воздухот е скапоцен за црвениот човек, зашто сé што е живо го дели истиот здив – животното, дрвото, човекот. Белиот човек делува како да не го забележува воздухот што го вдишува. Како човек кој умира многу денови, така и белиот човек отапел на смрдеата. Ако ви ја продадеме земјата, морате да се сетите дека воздухот е скапоцен за нас, дека воздухот го дели својот дух со целиот живот кој го поддржува. Ветерот што на мојот дедо му го даде првиот здив, исто така ќе го прифати и неговиот последен здив.

Ако ви ја продадеме нашата земја, морате да ја чувате како нешто најскапоцено, како место каде белиот човек ќе може да го вкуси ветерот засладен со мирисот на полските цвеќиња.

Така ќе ја разгледаме вашата понуда да ја купите нашата земја. Ако одлучиме да прифатиме, ќе поставам еден услов:
Белиот човек ќе мора да се однесува спрема животните на оваа земја како кон свои браќа.
Јас сум див и не разбирам друг начин.
Видов илјадници бизони кои се распаѓаат во преријата, што ги оставил белиот човек застрелувајќи ги од возот кој минува. Јас сум дивјак и не разбирам како димечкиот метален коњ може да биде поважен од бизонот, кога ние убиваме само за да останеме живи. Што е човекот без животните?
Кога би исчезнале животните човекот би умрел од осаменоста на духот. Она што ќе им се случи на животните, набргу ќе му се случи и на човекот. Сите работи се меѓусебно поврзани.

Морате да ги научите своите деца дека тлото под нивните стапки е пепелта на нивните дедовци. За да ја почитуваат земјата, кажете им на вашите деца дека земјата со нас е во сродство. Учете ги вашите деца како што правиме ние со нашите, дека земјата е наша мајка ... Што и да ја снајде неа, ќе ги снајде и синовите на земјата.
Ако човекот плука на тлото, тој плука на самиот себе.
Тоа ние го знаеме:
Земјата не му припаѓа на човекот; човекот и припаѓа на земјата!
Тоа ние го знаеме. Сите работи се поврзани, како крвта што го обединува семејството. Што и да ја снајде земјата, ќе ги снајде и синовите на земјата. Човекот не го ткае ткивото/предивото на животот; тој е само нишка во него. Што прави со предивото, тоа си го прави самиот себеси.
Дури и белиот човек, чиј Бог говори и шета со него како пријател со пријател, не може да биде исклучен од заедничката судбина. После сé, ние можеме да бидеме браќа. Ќе видиме. Знаеме една работа, која белиот човек еден ден ќе ја открие – нашиот Бог е истиот Бог. Вие сега можете да мислите дека вие Го имате, како што сакате да ја имате нашата земја; но, тоа не можете. Тој е Бог на луѓето и Неговата сомилост е еднаква и за црвениот и за белиот човек.
Таа земја Нему Му е драга, а да и се штети на земјата е презирање на нејзиниот Создател. На белите луѓе им треба и премин; можеби побргу отколку на сите други племиња. Ако го онечистите вашиот кревет, една ноќ ќе се загушите во сопствениот смет. Во своето настојување ќе горите во огнот на Богот што Ве довел наваму и со некои необјаснети намери Ви дал власт над оваа земја и над Црвениот човек.

Судбината е мистерија за нас, затоа што ние не знаеме кога сите бизони ќе бидат заклани и дивите коњи припитомени, зошто во длабочината на шумата има толку човекова смрдеа...

Каде е еленот, дабарот? Каде се? Ги нема повеќе.
Каде е орелот? Одлета . . .
Вистинскиот живот заврши. Почнува борбата за преживување!

Јубилејче на моето блокче Македонски јазик и литература

2011-02-09T12:24:00.001+01:00

Денес си го прославувам стоилјадитиот (100 000) посетител на мојот стручен блог (Македонски јазик и литература) за период од неполни 3 месеци (од 14.11.2010, а од кои речиси еден месец беше распуст).

Да направам таков блог ме поттикна немањето учебници за стручно образование, но подоцна ми се виде згодно и за часовите - бидејќи лекцијата секогаш може да биде пред учениците (и барем компјутерите ќе си ја имаат својата смисла).

Значи, прво блогот ми беше за интерна употреба со моите ученици, но се повеќе забележувам дека го користат многумина, од цела Македонија, па и надвор од Македонија. Бројката на посетеност се зголемува - што ме радува, зашто така барем има некаква корист од мене.

Всушност, отпрво ми беа направени посебни блогови за секоја учебна година, но пред три месеци решив да ги ставам сите на едно место. Дел од текстовите веќе ги имав (заради книгата „За матуранти“), но голем дел ги пишувам како што доаѓаат по програмата. Така што, тој целосно ќе биде заокружен дури на крајот од следната учебна година.

Аххх, знам дека и тогаш нема ништо да биде готово, зашто СИГУРНО повторно ќе има промени во програмата по македонски јазик, па ќе треба да си додавам и одземам некои работи. До тогаш верувам дека ќе има и учебници за децата од стручните училишта, па неопходноста на мојот блог ќе се намали. Но, не е важно, јас и онака тоа го правам за нашите деца... од сопствена желба, а убавината е во тоа што тие го користат.

(Патем, нашите ученици заборавиле како се користат учебници, бидејќи бесплатните од Владата ги враќаат неотворени - па така барем подолго ќе потраат).

п.с. посветувајќи му малку повеќе време на тој блог, во последно време си го запоставив овој :)

п.п.с. поента? - ако сакаш да те читаат - пишувај им тоа што го бараат!

еј, ми текна уште едно п.п.п.с. - еден читател ми рече да си ставам google adds - за да имам барем некава материјална корист од посетеноста на блогот - е не може бе братче, јазиков и земјава не ни ги есапат - може, ако е на англиски (јака финта - македонски јазик - на англиски, ај да го видам јас тој мајстор што ќе успее македонски јазик на англиски да го напише?!?) - абе ај!

За Ханс Лотар Штепан

2011-02-07T21:11:00.001+01:00

(Абе, кога ќе тргне на лошо - тргнато е.)

Почина Ханс Лотар Штепан, авторот на книгата „Македонскиот јазол“.

Тој беше прв германски амбасадор во Македонија, но многу повеќе човек кој со книгата, но и со интервјуата и чекорите што ги правеше, амбасадор на Македонија во Европа и светот.

Во книгата „Македонскиот јазол“ објави документи за Македонија од германското Министерство за надворешни работи во периодот од Берлинскиот конгрес 1878 до Првата Светската Војна 1914 год. Покрај документите, со своите остроумни забелешки - тој им го определи местото на сите земји на Балканот, каде секако има место и за Македонија, и тоа значајно место! Со неа - тој не само што ја кажа вистината пред Европа, туку уште поважно - им ја покажа на Македонците (на кои секогаш некој друг од страна треба да им потврди дека постојат)!

Ханс Лотар Штепан си го кажа своето - но го кажа пред сите:

„Убеден сум дека сите историчари се согласуваат дека ако сакате да ја сфатите денешната политичка ситуација, морате да навлезете во историјата. Оваа историја докажа она што јас го проверив, на пример, дека Грција пред 1912-’13-тата никогаш не ја поседувала македонската територија. Ни во античко, ни во римско време, ниту во словенско време, ни за време на Отоманската империја - само по прекршувањето на меѓународниот закон во 1912-’13-тата за време на Балканските војни, заедно со Бугарија, Србија и Црна Гора. Тие ги окупирале и ги припоиле Македонија, Тракија и Епир. Во основа, Грција ја украла македонската територија, зашто ова било против меѓународниот закон.
.......
Оваа историска врска е целосно независна од правото на Македонија за самоопределување. Сите народи во светот го имаат тоа право, така и Македонија може сама да решава за својот идентитет, за своето име. Никој не треба да се меша. “

(секогаш јасно и отворено на страната на Македонија)

Македонија му оддаваше признанија на Штепан, „Блаже Конески“ од МАНУ, наградата „Крсте Петков Мисирков“ како и повеќе плакети и признанија за високи достигнувања. Но, и тоа е малку!

Почивај во мир - голем пријателу на Македонија!

Македонија - Силјан Штркот

2011-02-07T02:05:00.000+01:00

Сега во училште ја обработуваме „Силјан Штркот“ и читајќи ја приказната повторно, во глава ми се превртеа многу работи.

Отсекогаш сум ја обожавала приказната – навистина е ремек-дело, но никогаш особено не сум навлегла во неа, а сега – наеднаш почна да ми блеснува!

Силјан Штркот – тоа е Македонија!

Прво, за симболиката на штркот. Тоа е онаа убава бела птица која прави огромни гнезда на нашите бандери, оџаци и на други високи места, птица која ја има низ цела Македонија. Таа, во западните култури симболизира пород, таа во цртаните филмови со клунот ги носи бебињата до прагот или ги спушта низ оџакот. Од каде оваа симболика на запад? Сигурно е преземена од кај нас! Зашто во нашиот фолклор штркот го симболизира семејството, домот, верноста, но и постојаното обновување – зашто секоја пролет тој повторно доаѓа, неуморно патува за да дојде пак во своето старо гнездо.

Второ, за зборот – нашиот збор „штрк“ јас го поврзувам со неговото ономатопејско значење – штрака, зашто штрковите штракаат со клуновите и така комуницираат, тие се птици кои не пеат (има само некои видови што испуштаат звуци). Понатаму, од тој збор имаме изведени – штркла, штрклест (чие значење се поврзува со физиономијата на штркот). Во англискиот, зборот „stork“ се претпоставува дека е од германско потекло (Störche), зашто нормално, не може да биде од кај нас. Таму зборот нема етимологија, нема значење. А англискиот збор, односно германскиот е мноооооогу сличен на нашиот. (Во српскиот, пак, интересно е што таа птица се вика „рода“ – па така називот е директно поврзан со раѓањето.)

Всушност, симболиката на штркот е многу повеќе препород, отколку раѓање.

И трето, за приказната.

Што сè има во приказната „Силјан Штркот“? Не, преамбициозно е од мене да се обидам да откријам сè, ама еве барем неколку работи.

Силјан е одметнатиот, непрокопсаниот, непослушниот син – тој е младата генерација која ја отфрла традицијата, не ги почитува корените, тој е младичот кој сака да избега од својата земја, некаде во странство – далеку од тука. (Познато? – сè повеќе млади мислат дека ќе си ја најдат среќата во туѓина, и, ама воопшто не си ја ценат својата татковина).

Лековерно, без грижа на совест – Силјан тоа го прави, си заминува од дома. Но, не е случајно што тој заминува со свештеник (духовникот) и се упатува кон Света Гора (Божји гроб). Очигледно е дека нему му треба некакво духовно прочистување и препородување. На патот се соочува со смртта. Коработ потонува, сите умираат. Но, за Силјан има уште една шанса, само тој останува жив. Како од матка – тој излегува на суво, соочен со нов свет!!! И во тој нов свет среќава два извора (двете мајчини дојки), кои ќе му ја пружат новата шанса – изворите со човечка и штркова вода (или истото: за да се „очовечи“ мора да го пројде препородот на штркот).

Чудната земја на штрковите, всушност е душата на Силјан, неговото преиспитување, неговото преобразување. Свесен е колку бил лош кон татка си, колку бил со слаб морал – и подготвен е да се жртвува за да ги искупи гревовите. Се престорува во штрк, станува птица (погледнува од повисоко) само за да се врати дома. Но, сфаќањето дека грешел не е доволно – тој мора уште еднаш сè да доживее. Штркот-самотник, Силјан, мора од блиску, а всушност од многу далеку да си погледне во своите корени, во својата традиција. Тие се најтрагичните носталгични моменти во приказната – тој ужасно страда по домот, по семејството, по татковината – како што од далеку ни страдаат печалбарите – и дури во тие моменти сфаќаат што напуштиле, сфаќаат кои се – и каде е нивното место.

На крајот, целосно оформен, „очовечен“, зрел, осознаен - тој се враќа дома!

Речиси непотребна ми се виде случката кога втората година при враќањето штрковите се борат со орлите. Но, со неа Цепенков многу јасно ја претставува борбата на христијанството со исламот, популарна тогаш (за време на турското владеење), но уште попопуларна сега! Штркот го симболизира христијанството, а орелот исламот.

И така, приказнава од памтивек, е приказна на денешнината. И баш си се прашувам, ќе се препородиме ли конечно, ќе сфатиме ли кои сме, ќе се помириме ли со тоа, ќе заврши ли борбата со орлите???

И, уште нешто, како до сега никогаш не сум го поврзала Силјан штркот со белегот на Прилеп кој го викаат Слонче, а кој пред некој месец многу повеќе ми заличи на штрк? Па така си е – таа камена фигура е штрк, всушност, човек-штрк, тоа е местото на препородот.

Ах, бре Македонче

2011-02-06T13:02:00.000+01:00

Не е добро, ич не е добро - накај лошо мава.
Ах, бре Македонче...
Воопшто не гледам телевизија бидејќи не сакам да се „замарам“ со дневно-политички „гомненици“, не сакам суратчињата да им ги гледам на мачкаторчињата, ораторчињата, фразерчињата, актерчињата и сите останати „чиња“.
Ах, бре Македонче...
Не сакам, ама не може. Не ми даваат да си живеам во изолиран свет. Влегуваат во него. Боцкаат, чепкаат и со ножеви брцкаат. Не бива од нас ни банана-држава.
Ах, бре Македонче...
Глупо, глупо, глупо Македонче... Толку ли леб се нема да мора ама баш секогаш само на својот мев да се мисли? Толку ли не е важно ништо од носот понатаму?
Демек, сега работава е: акција е власта; реакција опозицијата; алаткатата третата страна! И? Кој ќе ја извлече користа? Се знае бре Македонче - секогаш кога двајца се тепаат - третиот користи!!!
Баш ми се гади!

Исцеление

2011-01-30T13:31:00.000+01:00

Многу често посакувам да го напуштам градскиот живот и да отидам да живеам во некоја пустелија (само да има интернет таму). Некогаш таа желба толку многу се зголемува што дури почнувам да барам куќичка да си купам. Родителите и блиските ми се потсмеваат, ме одвраќаат и во таквите ситуации најчесто се свртувам кон пишување и читање, кон блогов и сл. Барем со мислите да избегам...
Еве, вчера Нено ме освести дека цел месец сум заглавила во секојдневието, во работата, во тоа што во суштина најмногу го мразам. На работа работи, дојди дома пак работи, седни навечер, пак работи. Не сум ни свесна како ми помина месецов. Никаде не оставив траг - значи, овој месец не сум ни живеела.
Ама, за среќа, ме разведри тој, потсетувајќи ме дека е месец на водолијата и поттикнувајќи ме да ја продолжам песничката што ја започнал:

Водолија сум родена да бидам
подалеку од другите да видам
да мислам поинаку од сите
в копнежи да ми минат дните
хуманизмот ми бил демек јака страна
а фантазерството наводно најголема маана
Водолија, водоносец тоа ми е знакот
Духот ми е светлина што го пробива мракот...

иииии - конечно да се исцелам!!!

Хахаха, фала бе Нено за шлаканицата :))))

Лузна

2011-01-10T02:16:00.000+01:00

Се најдов во трње непроодно, густо,

темнина страшна, секаде пусто,

дрвја со долги, јазливи гранки,

коваат во мене душевни пранги.

Нозе сами одат, по патот стрмен тежок.

Раце крв се веднаш, од густеж греблив жежок.

Далеку ѕирка нешто, искра надеж дава,

светилнка тенка ли е, не знам дал е права?

Се пробивам и се препкам, в нозе ми се плетка

дел од корен широк дебел, морница ми шетка.

Живи ли се дрвја стари, за пети ме држат!

Искон длабок, прастар немир, совеста ја пржат!

Од пазува тајно, скришно, ножот си го влечам,

дел по дел од коренот, пополека го сечам.

Запнав машки, дебел јазол, отпор силен пружа,

жила јака, крв ми влече, попусто ја стружам.

Изморен од секот, вртоглавица ме фаќа,

глас ли слушам, дрво старо, порака ми праќа:

„Мили синко, кај си тргнал, од свој не се крие?

Зад дрвоно, ѕирни фино, волкот гладен вие!“

Матен поглед сенка следи, ѕверот каде врви,

долу пак, во рана влегле, ползат грозни црви.

Не ме боли нивно гнездо, крвта знам ги мами

сончев зрак штом ги допре, ќе си паднат сами.

Длабоката, ножна рана, неспретен ме прави.

Глутницата, демне тивко, в залак да ме стави.

Од челусти капат капки врз лисјата гнили,

опкружен сум, спас си барам од шумските вили.

Неподвижен, легнав мирно на тепихот влажен,

се предавам, душа земам, во сон чудно блажен.

Волци нема, виеж страшен се претвори во лето,

девојки со долги коси покриле ми тело сето.

Бакнежот и здив им топол образ страсно греат,

нежен, свилен допир нивни, умот ми го веат.

Свест се мати, в облаци сум и во рајот сега?

врвот стига, лази в жили, слатко здив ми стега.

В мигот само пред да летнам, сфатив рани печат,

кренав глава, поглед матен, волците ме влечат.

Крвта јурна, месо гнило сила страшна црпи

Бегот радост милна носи, болката се трпи.

Ни сам не знам како лесно во крошна се најдов,

гранки густи, гнездо прават, засолнат си зајдов.

Плодој зрели гледам близу, радост силна плисна,

сочна живост в уста ставам, нова крв ми блисна.

Спокој мирен пак ме фати, избегав од врагот.

Се се смири, тивок дремеж, сонот е на прагот.

Несмев детски ми се јави, пријател ме чува.

Зошто толку кратко трае, почнува да дува?

Фаќам гранка, цврсто држам, се чувам од падот

Бура бесна милост нема, жртва сум во адот.

Се се крши, крцка силно, паѓам долу в трескот

Немам сила, крај си чекам, гледам заден блескот.

Смртта мила ќе ме смири, лесен ќе даде спас,

чекам спружен да ме земе, се простувам од вас?

Нешто напред пак ме движи, кон крајот ли тажен?

Жила клука, не се дава, ползам в мракот влажен.

Ко в постела дома лежам, мирно, меко, бело се е

Мајчин поглед рани лечи, веќе толку болно не е.

Собрала ми безброј коски, втор ми живот таа дава

Стои тивко облог става, нов и нов на мојта глава.

Само чинам ил лик се смени, над мене ми стои жена

Сал штом трепнав, таа рипна, и пред очи стана пена.

Тогаш сетив допир страсен, безброј прсти мрсат коса

бакнеж врел ми кине завој, ох убавице красна боса.

В животот ми краток беден, ваква убост не сум сетил!

Остани со мене љубов! Милион ѕвезди би ти ветил!

Далеку од сите живи, в домот најмил ќе те скријам,

на ливада со мирис цвеќе, покрај мене ќе те свијам.

Смрзнат здив на лице паѓа, од блаженство ме буди

Не, не, не, сон бил проклет, само тој ми надеж нуди.

Ниту мајка, ниту жена, ни љубовница страсна сетив

Јас сум тој што нема среќа, тој со страшни судби клети.

Блескот нежен што ме влечел, не бил рајот земен

Сонце в залез било јадно, пред крајот си темен.

Тргам јас кон него пресрет, кон последниот му зрак

Немам, немам, немам здив, пред твојот лежам праг.

Заминување

2011-01-07T03:28:00.000+01:00

Многу се потресувам кога некој си заминува од Македонија. Пред некое време еден мој ученик беше пресреќен кога доби виза за Австралија, а мене солзи на очи ми дојдоа. Не дека се гледавме често, исто ќе биде и сега - по некое коментарче на фејсбук, по некоја порака или чат. Во моментот кога сфатив дека заминува, наместо да одглумам радост и среќа, да му посакам да си го оствари сонот (што дополнително и со каење го направив) јас му ја напишав песнава:

Добив виза! (вака беше неговата објава на фб, па и насловот на мојата песничка)

Добив виза за бегство
Добив виза за спас!

...Добив виза
За раздавање парчиња
Од телото мое
Добив виза
За купување лижавчиња
На децата свои
Добив виза
Да ги наполнам очите
Во празната душа
.....................................................
Од матката темна излегувам со надеж
Светлина земна ме дочекува со јадеж
Врвцата папочна ја раскинувам со бес
Иднината восочна ќе ја прифатам со лес.

Летам јас, летам, ко пердув сум лесен
Ќе одам, ќе шетам, светов ми е тесен
Продавајќи душа нов ќе си купам дом
За живот мој слушај, пишувам втор том.

Се бега ли мило, некаде од себе
Кога тоа било, те прашувам тебе?
Среќата туѓа лажна надеж нуди
(Не друга)
твојата совест еден ден ќе ти суди!

П.С. И знам дека бев лоша што му ја испратив песничкава и што не му дадов да се порадува.
П.П.С. А ја ставам овде за да не се загуби во несериозноста на фејсбукот.

Продолжува...

2011-01-04T12:21:00.000+01:00

Нова година;
демек, нов почеток, нови искуства, сознанија, доживувања.
Баш не сакав да ми заврши старата - и сакам оваа да биде продолжение на претходната (а се разбира дека е). Никаква разлика нема. За жал, само една + и сознанието дека страотно брзо поминува времето.
Како сега да беше кога пишував за Нова година, Бадник... и еве го пак дојде.
Како за потсетување еве го тој пост: Коледе леле де...

Трескавец 3 (папокот на светот)

2010-12-04T18:05:00.000+01:00

Црквата во Трескавец по многу нешта ме потсеќа на мојата Македонија.

Прво, местото – мислам дека е најубавото место на светот, со прекрасен поглед, со чувство како да ги допирате облаците, како да го дишете најубавиот воздух, и кога се наоѓате горе – меѓу небото и земјата како во вас да влегува некоја натприродна сила... Опасно е – близу до грмотевиците, но сепак се чувствувате заштитено – како во прегратка на Мајката Божја, како дома. Тоа е за мене Трескавец – папокот на светот! Почетокот на сите почетоци кој иако претрпел страшни времиња – сепак стои и постои!

Црквата е опкружена со нови конаци, блескави, чисти – а таа – во средината е како стара баба со лузни и со разни цртежи по нејзиното тело кои ги оставале времињата и тешкотиите. На прв поглед – за греота, ќе се сожалите на неа, но кога ќе и влезете во душата, кога ќе ви ги раскаже приказните од минатото – ќе го почувствувате нејзиниот дух граден со милениуми.

Трескавец

Темелите и ги изградил некој антички предок, па врз нив се градел храмот на новата вера, христијанството. Како минувало времето се градело и доградувало, се рушело и палело, се потпишувал секој што сакал да остави трага. Ѕидовите распукани, се чудите дури како уште стои, трагата од молња е најдлабока – широка пукнатина, подовите разрушени од новите генерации истражувачи... Сè има на нејзиното лице и сè може да прочитате од него.

Од почетокот на 15. век е фреската на Богородица на влезот - за да се знае кому му е поветен овој храм.

Под неа, пак, дрвената, двокрилна. плитко резбана врата, е дело на Слепченските копиначари од 16. век.

Никој не сакал да го скрие минатото – го вградиле во иднината. Многу украсни мермерни камења послужиле за новата градба, па дури и делови од скулптури.

Во еден од ѕидовите е вградена мермерна статуа од римски војник во хитон. Калист го поврзува ова вградување со св. Апостол Павле кој им се обратил на Римјаните со зборовите: „Вашите кипови ќе станат обични камења“. И навистина, тука римската скулптура е употребена како обичен камен.

Црквата е со пет кубиња и секое во внатрешноста претставува посебно одделение. Четирите одделенија се од страните. Ваквата градба е карактеристична за минатото, многу пред Душановото или Урошовото време. Југозападното одделение е целосно заѕидано. Оставен му е само еден прозозрец. Според преданието таму се венчал некој цар. Во старо време се заѕидувале влезовите каде се венчавале царевите, за друг прост смртен човек да не стапнува таму.

Фреските на наосот се настанати кон крајот на XVвек. Особено интересни се оние од првата зона каде се јавуваат фигури на светци во стоечка положба во природна големина. Тие се облечени во благороднички облеки, карактеристични за ренесансата и со раскошни капи со пердуви на главите.

Бидејќи не ги сликав – еве илустрација – вака некако изгледаа. До сега такво нешто не сум видела во црква како фреска.

Casa Mila,Barcelona од Џангриз

Многу интересна беше и југо-западната просторија пренатрупана со прекрасни икони од 16.и17. век кои чекаа да бидат земени во Скопје на реставрација. Само да не ја дочекаат судбината на иконите од Зрзе (кои се во Музејот на Македонија), ама па и така подобро, отколку да стојат незаштитени и речиси фрлени во шупа. А интересното во просторијата беше таванот – целиот брановиден, со една толку необична форма, на што повторно во шега Калист ќе рече – сигурно Антони Гауди дошол тука, го видел кровот и се инспирирал за креирање на својата уникатна архитектура.

Не помалку интересни се старата кујна и трпезаријата.

Во кујната, исцрнетите камења се сведоци на огнот што горел, а прекрасните камени маси во трпезаријата се сведоци на вистинските мајстори од минатото. Овие маси се направени од едно огромно парче камен (потешки и од 2 тона), совршено обликувани, со бразди од страните за истек на водата при миење, и со специјални места во подножјето за ставање на нозете. До нив стојат исто такви камени долги клупи. Направени се во 14 век.

(Патем, ако некој во 14. век можел да направи толку совршена камена маса, зошто не би можел да прави фигури на животни во камења кои не морал ни да ги помести?).

Разурнувањата и повторните изградби на црквата во Трескавец се многубројни. Во 14. век, во 16., а во 19. век се случил голем пожар. Но, прилепчани брзо собрале пари за обнова. Интересни се мермерните плочи од богатите занаетчии кои дарувале прилози, но и оставиле свој белег. (Повеќе за плочите има овде).

И во 1990 година два дена по Божиќ конаците изгореле до темел, но и овојпат прилепчани неверојатно брзо собрале пари за обнова. Без многу медуимски глупости, тивко и посветено – тие си го обновиле она што го сметаат за нивно најсвето место.

Приказните за Трескавец не се толку, ги има уште повеќе (за вградената пушка на Турчинот, за венчавањето на царевите, за секоја необична фреска), но за еден час што бев таму – полна сум со енергија за цела година.

Кој не бил не може да знае.

Трескавец 2 (предание за името)

2010-12-02T03:13:00.001+01:00

Во дворот на манастирскиот комплекс во Трескавец (како и во многу други наши манастирски дворови) има разни мермерни плочи, столбови, столпчиња и други скулптурчиња ископани од околината па ставени како украс, или вградени во некој ѕид. Во Трескавец има многу такви. На влезот од црквата за скали се искористени некои од нив.

Трескавец

Овие траги, остатоци од античко време се доказ дека тука било населено уште многу одамна и дека најверојатно поради убавината и стратешката позиција на местото (од горе сè се гледа во недоглед) имало и верски храм и други градби. Монахот Калист раскажува дека такви парчиња често ископува од бавчата и сите ги реди на едно место, веднаш лево од влезот, каде се наоѓа и една стара крстилница која е заѕидана во средината иако местото воопшто не и е таму.

Трескавец

Два натписа на мермерни постаменти поставени на Аполон и Артемида, коишто потекнуваат од римската епоха (2. век н.е.) упатуваат на постоење на населба со име Колобаиса уште во античкиот период. На 100 метри северно до манастирот се лоцира и доцноантичка населба Бунар. На локалитетот Гумење, на 300 метри јужно од манастирскиот комплекс е откриена голема некропола. Во неа континуирано се вршело закопување речиси 800 години во периодот од 4. до 3. век пред н.е., па сè до 4. - 3. век н.е.

Пред неколку години нашето Министерство одлучило да се направат истражувања во и околу црквата, да се реставрираат фреските и иконите, да се поткрепи самата градба на која навистина и треба помош за да не се сруши. Тие ветиле и дека патот до горе ќе го асфалтираат. Но, освен првичните сонди кои оневозможуваат нормално движење во црквата и ветувањето – ништо друго не е направено.

Од кога постои и кога е изграден Трескавец не се знае точно. Тој е обновуван за време на цар Душан, па затоа српската историја си го присвојува градењето на овој прекрасен манастир. Се разбира дека и на Бугарите не им е сеедно, па и тие го сметаат за дел од својата историја, бидејќи е повторно обновуван во „нивно“ време. Очигледно е дека манастирот е многу постар и дека честопати бил уништуван и пален. Според архитектурата, со отвори од сите страни (што го нема кај црквите од поново време), очигледно е дека Трескавец е еден од првите христијански храмови направен пред Светогорските.

Едно од преданијата на месното население раскажува дека пред многу векови во манастирот се подвизувале 300 монаси. Една царска ќерка по име Каламарија, од родители христијани тргнала да оди во Света Гора за да пости и да се причести. Светогорските калуѓери не и дозволиле да влезе откако ја убедиле дека во Света Гора не стапнува никакво женско суштество.

Оттаму Каламарија тргнала за Прилеп и застанала во селото Дабница, кое се наоѓа под Трескавец. Од тоа село таа испратила барање до игуменот на манастирот дека дошла специјално да го посети манастирот во кој сака да пости и да се причести. Игуменот и одговорил дека не може да и дозволи на жена нехристијанка да живее, да пости и да се причестува во манастирот.

Таа откако трипати ја повторила молбата се налутила и заповедала да го нападнат и разурнат манастирот, а монасите да ги погубат заедно со сите манастирски луѓе. Заповедта била исполнета. Од целото здание останала неповредена само црквата и јужниот дел од ќелиите кои и до денес стојат. Целиот манастир во тоа време бил заобиколен со тврдини, од кои остатоци и денес се гледаат. Од мршите и крвта на истепаните луѓе се создало некакво си чудно животно, ала (ламја) која го јадела секого кој одел во манастирот. Од таа причина тој манастир цели 200 години стоел пуст.

Еден ден имало ужасна бура со силни грмотевици и еден гром паднал врз црквата. Неколку дена потоа околу манастирот се почувствувала грозна смрдеа. Овчарските кучиња излегувале од манастирот со окрвавени муцки. Некои посмели овчари влегле во црквата и во олтарот го виделе чудното животно мртво и легнато на земјата. Грмотевицата го удрила и во исто време се образувала и една пукнатина врз северните олтарни ѕидови на црквата. Таа пукнатина постои и до денес. Оттогаш, поради тресокот на громот манастирот го носи името Трескавец, а дотогаш се викал Златоврвски манастир.

Ова предание Џинот го раскажува малку поинаку: султанијата или пак Кала Мара, како што ја нарекува Џинот, била една од жените на турскиот султан Мурат Втори. По неговата смрт на пат кон својот вилает, Мариово, султанијата застанала во манастирот за да се причести. Владиката во манастирот не ги отворил манастирските порти и забранил да се даде причест на султанијата, која живела во брак со некрстениот султан. Тој чин ја разлутил Кала Мара, и таа и наредила на својата придружба - 500 добро вооружени војници, да го урнат манастирот и да ги заколат сите монаси, кои тогаш според некои извори биле 300, а според Џинот, дури 700. По наредба на султанијата само владиката бил оставен жив. Се претпоставува дека султанијата од приказнава е ќерката на српскиот деспот Ѓураѓ Бранковиќ и неговата втора сопруга Ирена Кантакузина. Таа била родена 1417 година, а за султанот се омажила 1435 во градот Едрене.

Преданието раскажува дека врз највисокиот врв на планината било поставено златно јаболко, од каде се добило името Златоврв. Тоа јаболко толку светело што зраците стигнувале дури до Егејското Море, кое исто така се гледало од врвот. Јаболкото паднало од Златоврв во време на грмотевицата кога го убила чудното животно.

Калист во шега ќе каже, дека тукашните луѓе го откриле громобранот многу, многу, многу пред Бенџамин Франклин.

А и денес на врвот стои златно јаболко – за да се зачува традицијата.

Иако претпоставката е дека планината се вика така заради златното јаболко, мене сепак повеќе ми личи дека е тоа заради златно-жолтите камења кои целата ја прават да има жолтеникав сјај.

Продолжува...

Трескавец 1 (искачување на Златоврв)

2010-11-29T15:47:00.002+01:00

Истражувањето и доживувањето на мојата Македонија е неповторливо, прекрасно чувство. Нашите планини, реки, извори, водопади, езера... сè е тоа божествена убавина. Посетата на црквите и манастирите сместени на високите, потешко пристапните места постојано ме исполнуваше со ново воодушевување, нов поглед кон природата, светот и животот.

Во Прилепско знеав дека треба да го видам Зрзе, ама не знаев дека мора да се качам и на Златоврв - Трескавец. Од каде и да погледнев секогаш го фотографирав, ме примамуваше со својата специфичност - со својата извишеност кон облаците среде огромното поле.

Поглед од Плетвар кон Маркови Кули и Златоврв

Трескавец - Златоврв

Поглед од Крушево кон Златоврв

Поглед од Мечкин Камен кон Златоврв

Трескавец - Златоврв

Поглед од Зрзе кон Трескавец - Златоврв

Прилепчани како да сакаат да го скријат ова место од обични посетители, да го скријат од луѓето – веројатно зашто тоа било само за Боговите.

И додека прашувавме за патот, од каде да одиме, каде да пројдеме - имав чувство дека не сакаат да ни кажат, нè одвраќаа со тоа дека има многу за пешачење, дека не чини патот..., и со половина уста сепак ни покажуваа накаде да одиме. Со кола стигнавме до некаде и потоа имавме цела планина да ја искачиме пешки. Децата уште на почетокот посакаа да се откажат, ама бидејќи денот не ни беше испланиран за нешто друго иако веќе беше 15 часот, решивме сепак да се качуваме... па до каде стигнеме – до таму.

Додека се искачувавме нè стигна џип кој без проблем се искачуваше по лошиот пат. Внатре беше монахот од манастирот кој ни понуди да ги качи децата, а бидејќи тие одбија, нè поздрави најљубезно и ни кажа дека нè чека горе. Ова што рече дека нè чека, беше голем мотив да истраеме до крај.

Трескавец - Златоврв

Патот до горе е навистина долг и тежок за качување, особено за такви како мене, без кондиција (и пушачи). Но, погледот надолу, широчината на полињата, убавината на глетката ме тераа да се качувам – и сето тоа да го видам од уште погоре.

По секоја искачена висинка се предомислувавме, се убедувавме дали да продолжиме или не. Десетина такви искушенија имавме до врвот, но сепак ги пребродивме.

Колку што се приближувавме до врвот, толку стануваше сè помирно и поспокојно.

Трескавец - Златоврв

Манастирот нè дочека со невиден мир. Во дворот немаше никој освен еден огромен бернандинец (Бруно) кој има застрашувачки лаеж, но кој ве дочекува мирно, со благ поглед. Разгледавме лево-десно, малку се пододморивме од искачувањето и тогаш се појави монахот кого го сретнавме по патот. Калист. Нè прибра околу себе, воздивна и рече: од каде да почнам? Немавме многу време зашто фати веќе 17 часот, па и повеќе, а не сакавме да се симнуваме по темници, но приказните на Калист сакавме да ги слушнеме. До сега не сум видела толку насмеан, позитивен, полн со енергија монах. Сите претходни биле премногу мирни, раскажувале со едноличен тон, ни случајно не се насмевнувале – ама Калист, тој не ја тргна насмевката од своето лице. Прашав дали може да сликам иако бев убедена дека ќе ме одбие, зашто сите ме одбивале – но тој дозволи, без проблем, само со забелешката да не ги злоупотребувам фотографиите. И верувајте, зашто не можев да го оттргнам погледот од него, зашто не можев да пропуштам ниту еден збор што го кажуваше – јас речиси ништо не сликав. Ма не речиси – туку баш ништо, ништо! А секое аголче од црквата, трпезаријата, кујната – сè си имаше своја приказна, своја убавина, а сликите останаа само во моите сеќавања. И децата мои со подзинати усти ги слушаа приказните. Им се гледаше воодушевување во очите, мир во душата. И по еден саат кој ни мина како миг покрај Калист, кога моравме да тргнеме надолу, никому не му се одеше.

Се враќавме лесни како пердуви, расположени, уверени дека и тоа како вредеше мачното искачување. Со денови зборувавме само за Трескавец и за Калист и си ветивме дека мора да одиме барем уште еднаш.

Продолжува...

Чудесните камени облици во Прилепско (Злато Планина)

2010-11-24T23:52:00.000+01:00

Уште кога за првпат го преминав Плетвар и пред мене се појави широчината на Пелагонија, останав без здив. Очите и душата ми се наполнија со милина и убавина. Низината ја опкружуваат високи планини, но во нејзиното коритце, како јајце на око, се наоѓа толку чудесна планинка, со најнеобичните камења (карпи) на светот.

Географски, „моите камења“ се наоѓаат на крајот од планината Бабуна, на ридовите, односно ридско-планинскиот масив Злато Планина, кој се извишува над Прилеп и оди кон северо-исток.

Пелагонија - поглед од Мечкин Камен

Злато Планина

Првиот впечаток беше: аххххх, какви интересни камења! Невидени до сега.!

Па почнав да барам и да читам што е финтата со тие камења и карпи, зошто се такви. На Википедија и на страницата за Прилеп ги имаше истите информации: „тие претставуваат една интересна рељефна структура. Теренот е составен од метаморфни карпи - гнајсеви кои се пробиени од помладите гранити - гранодиорити. Според современите геохронолошки испитувања, гранитите интрудирале пред околу 300 милиони години во постарите гнајсеви, чија старост е проценета на околу 700 милиони години.“

Пред да појдам во Прилеп, од „камењата“ единствено ми беше позната фигурата на Слончето (Штркот) во подножјето кај Марковите Кули, што сум ја видела како фотографија на нет.

Кога отидов во Прилеп, ми кажаа дека спротивната планинка ја викаат Баба, зашто на врвот имало камена формација која заличувала на седната баба со прекрстени раце. Јас не можев да ја фотографирам од страната каде што убаво се гледа бабата... ама ова е тоа од позади...

Ама, кога летоска се искачувавме на Златоврв, поточно кога се спуштавме, почнав да ги загледувам камењата од поинаков агол и во нив да гледам разни фигури. Во прв момент помислив дека забегувам, дека ми се причинува, зашто навистина бев воодушевена од природата, па во неа, можеби сакав да видам и нешто натприродно.
Прво, едно нешто ми заличи на сфингите египетски, и се уште во филмот на фантазиите, не си верував себеси...

потоа, во подножјето видов еден чуден створ, што заличуваше на мајмун во устата (муцката)...

па видов глувче (или нешто такво)...

па на секој срт по некое ново животно...
маче...

глава од јагне...

желка...

па глава од змија што излегува меѓу две правилни тенки камени плочи...

па стапалата на Крали Марко, нели? - каде можеби стоело нешто...

па желка или нешто слично (некој постар вид животно) со целата нејзина убавина и со испружени нозе...

на последниот свиок, на сртот ве гледаат две страшни очи - кои како да предупредуваат: ако сте непријатели - не доаѓајте, не се качувајте! Птица ли е (сокол, орел или нешто слично) или некое чудно суштество (да не речам вонземјанин)?

и на најгорната рамнинка, каде сега се наоѓа манастирот Св. Богородица - лав!

за жал, на мојата фотографија не се гледа убаво лавот, ама може да го видите поубаво на фотографијата земена од тука:

Дома, ги разгледав сликиве, и пак во нив си ги распознавав животните, фигурите и си се убедував дека не измислувам. Тоа е тоа. И уште повеќе од тоа, почна да ме изненадува распоредот ... некако на почетокот, во подножјето се наоѓаат пообичните животни, а на крајот пред врвот - орел (сокол) , па ЛАВ!
Можно ли е (како што тврдат нашите експерти) ова да го создала природата? Сите овие фигури да се случајни природни творби? Ма нема шанси! Мора некој да ги направил!

По ова, ми се случи да „видам“ животни и на Маркови Кули.
Односно, освен Штркот (за мене е пологично да е штрк, а не слонче, бидејќи тука врие од штркови, па и Силјан Штркот е од овој крај), видов рибја глава која изнуркува од земјата (ајкула некоја)...

а пред самото обѕидие, како заштитник стои повторно некоја птица...

И овој распоред ми изгледа наместен - долу риба, па штрк како скулптура, а на влезот од горниот град - птица (орел, сокол).

И? Ми се причинуваат ли овие работи? Само јас ли гледам фигури во камењава? Очигледно не - бидејќи Слончето е познато, Бабата исто така, Лавот кај Трескавец исто, ама и другите фигури се многубројни. Јас верувам дека ни половина не сум ги видела - бидејќи ова беше случајно и патем - гледајќи во прекрасната природа да почнам да гледам камени суштества кои ме привлекуваат да одам и пак да ги видам...

Свето Преображение - Зрзе - Прилепско

2010-11-23T02:31:00.002+01:00

Кога тргнав да ја разгледувам околината на Прилеп - секако дека Зрзе беше една од дестинациите кои ми беа во агендата. Значи, што ти прави реклама, фотографија, спот...

За Зрзе има и проспект, што уште повеќе го популаризира. Огромна ми беше желбата да го посетам местото, да го видам со свои очи и да го доживеам.

До селото Зрзе од Прилеп води асфалтен пат, па потоа земјен и тоа прилично долг.

Селото... како и многу наши села - за жалење и пред умирање.

село Зрзе

Тоа си е убаво за фотографирање, ама животот таму некако многу беден изгледаше...

село Зрзе

Од селото патот до црквата е само за со џип кој јас го немам, па моравме пешки. Нагоре по патот не нападнаа ситни мушички кои не не напуштија до крајот. Ни се пикаа во устата, очите, носот, ушите - секаде. Немаше спас од нив, по целиот пат до горе...

Единствен мотив да се продолжи беше необичната, прекрасна глетка кон манастирот.

Манастир Св. Преображение - Зрзе

Отпрвин далеку, па се поблиску и поблиску...

Манастир Св. Преображение - Зрзе

За да стигнете до нашите најубави манастири секогаш мора да се помачите. Но, никогаш да не се откажете, зашто кога ќе се стигне горе, по истрпената мака и тешкотија - сфаќате дека имало зошто. Пред вас, како на дланка го гледате целиот крај, а вие се чувствувате како на врвот од светот...

село Зрзе, Пелагонија

Поглед од манастирот Зрзе

Внатрешноста на манастирскиот комплекс е прекрасна, уредена, со огромен стар орев на средината и проточна вода со пастрмки, убаво за одмор и медитација.

Манастир Св. Преображение - Зрзе

Во манастирот ве дочекуваат љубезно, го нудат своето гостопримство; мирот, спокојот и прекрасниот поглед во бескрајот. Може да ве остават да уживате или да ве прошетаат околу и во црквата за да ви ги раскажат необичните приказни (легенди) пренесувани со генерации.

За жал, не ми дозволија да фотографирам во внатрешноста на црквите (зашто таму се всушност две споени цркви - Свети Петар и Павле и Свето Преображение), па ќе се снајдам на друг начин.

Во црквата „Свети Петар и Павле“ има необична фреска на која е насликано овчарче во стара македонска носија. Фреската е поврзана со легендата за овчарчето кое го спасило манастирот од пљачкосување. Кога дошле арнаутите во манастирот, сакајќи да го срушат и да го ограбат, овчарчето им се спротивставило. Тие крваво го заклале и исекле на парчиња. Во моментот кога го заклале, дувнале силни ветришта, и бидејќи биле дојдени со коњи, коњите се исплашиле, па почнале да бегаат надолу по патот. Арнаутите, за да не одат пеш, тргнале по нив и планот да се сруши и осквернави црквата пропаднал.

Народот и монасите кога виделе дека на тоа место е пролеана невина крв за да се спаси манастирот, трите страни ги оградиле со sид и бидејќи биле Петрови пости, изградиле црква, посветувајќи ја на свети Петар и Павле. Немале многу пари, па го нацртале само олтарот, но не заборавиле кога ги правеле фреските да го насликаат и овчарчето. Во спомен на тој настан, кога луѓето оделе да палат свеќа во црквата велеле: „Каде ќе одиме? Ќе одиме во чобанската црква“.

Богородица Пелагониска 1422 г.

Христос Спасител и Жизнодавец 1394 г.

Интересна е и легендата за иконите на Христос и Богородица - едни од нашите најпознати. Пред некое време нив ги земале за реставрација во Скопје и никогаш не ги вратиле. Сега се во Музејот на Македонија, а во црквата има реплики.

Но, легендата е оваа:

На иконостасите, иконата на мајката божја секогаш, ако гледаме кон запад, треба да ја зазема десната страна (или ако гледаме кон нив, левата). Но кога ќе влезете во црквата во Зрзе, иконата на Богородица ја зазема левата страна (вака како што се погоре на сликите). Во преданието се вели дека игуменот кога ја поставил иконата на мајката Богородица забележал дека таа канонското место го менува со местото на спротивната страна каде што била иконата на Христос. Тоа се повторувало три дена. Кога монасите ќе ја врателе на старото место, таа пак се враќала на новото место. На третиот пат кога игуменот ја прашал иконата зошто го менува местото, тогаш усните на Богородица се помрднале, и таа рекла: „Не сакам да му вртам грб на мојот син, затоа и го менувам канонското место“.

Поглед кон Св.Преображение од ранохристијанската базилика

Поглед кон Пелагонија од ранохристијанската базилика

Пред неколку години во манастирскиот комплекс и околу него се направени археолошки испитувања и ископувања, па на северната страна е откопана ранохристијанска базилика од 5. век, неколку гробови, пат и др.

Всушност, до пред 2 години се мислело дека манастирот во Зрзе е од 14 век, но благодарение на овие археолошки истражувања се утврдило дека почетокот на зрзеското монаштво датира од 9 век. Од тој период е и монашката населба на испоснички ќелии издлабени во вертикалниот засек на бигорната карпа, на северната, источната и јужната граница на манастирскиот комплекс.

ќелиите во карпата Зрзе

Во карпите има 11 целини со 30 објекти: испосници, јами, работилници, тихувалишта и сл.

ќелија во Зрзе

Не ја сфаќам логиката на датирање на пештерните цркви. Кај нас тие се датираат доцна -14, 15, 16, па и до 18 век. Мене лично, ми изгледаат како први црковни пројави. Ако на 10 метра од нив постоела Ранохристијанска базилика од 5 век, зошто овие скришни места би биле од подоцнежен датум? Единствено, во периодот на Богомилството можеле да се обноват, а и подоцна за време на Османлиското владеење - но, да се обноват, а не и да настанат. Зашто очигледно е дека таму со малку истражување се доаѓа до такви сознанија, а ако се копне уште малку - веројатно ќе дојдеме и до моево - дека се создавани уште во 3.-4. век.
Ама тоа не е ни важно, важно е дека Зрзе пленува со својата убавина, мир, посебност. Вреди да се оди таму, да се почувствува нашиот искон, нашата природа, нашата блага душа...и да се поужива далеку од новото време - во некое минато!

П.С. Убав пост за Зрзе.

Прилеп и пак Прилеп

2010-11-22T00:25:00.000+01:00

На моето патување низ Македонија летоска, неколку дена, се разбира, мораше да останам во Прилеп. Пријателите ми се смееја и се чудеа што ќе одам на одмор во Прилеп - ама баш ми беше гајле, нека се смеат, мене таму душата ме влече.

До хотелот Дион - си имаше базен, па децава ми се чувствуваа како на море - а мене погледот додека си ги пиев кафињата постојано ми беше насочен кон Марковите Кули - од каде ми допираше енергијата која сакав да си ја собирам.

Во градот секогаш ми е убаво да прошетам низ старите чисти улички, да поседам во некое од кафулињата или ќебапчилниците.
Таму си се знае, сабота - пазарен ден, гужва, секаде луѓе, преполно; недела - ден за дома, за одмарање, никаде никој, жив човек едвај по улица да сретнеш, ни бурекчилниците не работат.
Убаво е во помалите места. Сите се познаваат, секој со секого се поздравува, секогаш ќе најдеш со некого кафе да се напиеш...

А прилепчани и за друго ги бендисувам - си имаат почит кон претците. За секој од нив си направиле спомениче - и тоа со време, а не вака наеднаш како во Скопје, па сега на сите нешто тешко да им паѓа.
Си го имаат тие Итар Пејо...

Марко Цепенков...

се разбира и Александар Македонски...

Си имаат и поткусена џамија...

Искривена саат кула...

Си го имаат ЅИДО...
остатоци од стариот Куршумли ан..

И, што е најважно, си го имаат тутунот...

Си го имаат Слончето...

и најубавиот поглед врз градот... горе од Марковите Кули...

а и Пелагонија... широка и долга дур до Битола...

Уф, за малку ќе го заборавев Крале Марко...

Ова е фреска на прекрасната црква Архангел Михаил од 14 век, а и се погоди денов - таман е празникот.

Црквата и манастирот се наоѓаат веднаш над Варош, издигнати над необичните и прекрасни камења кои ги има во целата околина и кои образувале најнеобични фигури...

И толку... внатре сликање нема... зашто ќе ме караат.
За камењата, и другите манастири во околината кои постојано одам да ги видам... ќе пишувам во некој од следните постови...

Гуцовци на ролеркостер во Изгубената Земја

2010-11-10T05:47:00.001+01:00

Си имаме традиција да одиме некаде за патронат со колективот. Кај едни соседи, кај други, малку подалеку, поблиску, низ Македонијава ни - било каде, ама важно да се подружиме малку - да не биде се само работа, часови и состаноци.

Одамна веќе не сме биле кај нашиот јужен сосед на екскурзија, па оваа година, заради Тесалоника, Пела, Кутлеш, Воден се решив да се придружам. Не сум била ни во Пела, ни во Кутлеш (на тумбата), па баш сакав да ги видам, а и да видам каква е атмосферата таму - дали останал уште по некој Македонец.

Уште од старт возачот на ролеркостерот доцнеше. До сега не сум доживеала 50 души да го чекаат возачот да се смилува да дојде на местото на поѓање. Ама ај, ќе си речете, секому му се случува. Баксуз.

За жал седев точно над неговата глава и премногу добро гледав како вози и што прави. Уште не бевме излезени од Скопје, а мене ми се лошеше од возењето. Тој се однесуваше како да вози некое мало количе - како на филмот „Национална класа“ (ако се сеќавате, а ако не - тогаш тоа значи цик-цак, меѓу другите коли, со широк замав на воланот). Се уште не ми е јасно како успеав да се воздржам да не го удрам по глава (бидејќи ми беше добро наместен), ама веројатно мислев дека тоа ќе биде опасно за сите, бетер ќе не занесеше некаде. Нејсе... си тргнавме ние, добро расположени, со испиено кафе поради чекањето и во автобусот веднаш ги отворивме торбите со јадење, и устите за зборење и смеење.

Застанувавме на паузички, ја поминавме границата со „специјални листови“ кои никако не смеете да ги изгубите зашто ќе добиете забрана за влез во .... (пфффф, како да ја наречам сега???) Земјата На Оние Што Грчат Кога Зборуваат и стигнавме во Тесалоника.

Времето прекрасно - 25 степени (зовревме со џемперите), и таму не дочека локален водич, поточно водичка. Демек на англиски ни збореше (а после ја слушнав супер српски знаеше) - и све тоа па тоа: you know, you know... Thesssssaloniki was the daughter of Philipossssss, you know, the great father of famousssss Alehandrosssss, you know... па така, затоа градот го добил името... и сега you know ќе ве однесам кај најголемата статуа на Alehandrosssss на Балканот, you know... И почна да дрнда за Александар, ова-она, сите ја гледаме под око, не знам како и се збореше... you know, ова се копјата што ги носел Александар во борба, you know ... врска немаше, па така кругот околу неа брзо се испразни, немаше кој да ја слуша.

Се изнасликавме кај најголемата статуа, отидовме до најпознатата кула - симболот на Солун (од 14 век?), туривме и таму по некое кадро,

па во автобус - на панорамско разгледување - хахахахаха. Па како го смислиле тоа? Кај може Солун така да се разгледува - неверојатниот, одвратен сообраќаен метеж не ви го дозволува тоа. Цел саат изгубивме 2 улици да поминеме. Се качивме до цркавата,

пројдовме покрај стариот град - со амфитеатарот

и немаше веќе време, па ај на по едно гиро со пиво, кафето, морето и пак во автобус до Плажа (Паралија).

Хотелчето ок, настана малку хаос со вечерата, кој разбрал вака, кој така... и не успеавме да се собереме на едно место сите, не ги видов луѓето кај се испогубија, ама најверојатно си легнаа да си спијат.

Утредента - Метеори. Па и за таму, нормално, си касниме, па кому му се оди, кому не, ама се собравме и сепак тргнавме. Некои си останаа во Катерини на шопинг, ама поголемиот дел сепак стигнавме на договореното место. Патем, се зафатив со друга работа, па среќа не гледав како вози ролеркосчијата, туку само слушав дека се нервира за патарините, се до почетокот на искачувањето на карпиштата. Ма страшно.... патот широк, добар, ама овој се лепи до провалија, просто како да го влече нешто таму и се залетува како млад мајмун... вистина не ми беше јасен човекот. Вистина е глупо да му се мешаш на возач, ама неколку пати го замолив да вози пополека и повнимателно. Јок бре!!! Како за инает врти посилно, повеќе се залетува, ризикува, влегува во ножици, врти пред камион... и ништо, само стискав заби, и чекав каде и кога ќе одлетаме. Ги качивме тоа камењата, срцево во петици, ама добро - вредеше. Навистина интересно, необично, прекрасна глетка, вонземна...

Убаво за фотографирање, ама и за тоа не ми се зборува. Јас сакам да си сликам, да уживам и да влегувам во филм, ама кога сум со други 50 души тоа не си го дозволувам. Сликам тоа што можам, колку можам и кога можам. Ама не се сите такви.

Прошетавме на големиот метеор, се изнасликавме и бидејќи имаше уште време решивме да одиме и во женскиот манастир, малку подолу. Сликарот го оставивме да не стигне, и се спуштивме. Ама возачов ја утна, па се спуштивме речиси до долу. И на сред пат го заврте автобусот па ајде назад. Јас му викам, молим те остави ме тука, ќе ве чекам, не можам пак да го издржувам качувањето и пак симнувањето, ама тој - не. Не отвара врата, се прави недоветен. И ме качи пак до горе. Ми се плачеше. Ај го најде патот, едни дојдоа - други отидоа, па ај ние по нив - и стигнавме - никаде! И од тоа никаде требаше да се вратиме назад. И овој пак... рикверц!!! Почна да го врти автобусот на тесен простор покрај амбис. Пола метро напред - пола назад (и ова не е кола, туку огромен автобус). И одеднаш слушам од позади некакво викање, паника... 4-5 мажи со панични лица викаа и молеа возачот да ја отвори вратата да излезат. Јас од напред истото му го кажувам, му кажувам дека се исплашени, а тој се смее, мисли тие го заебаваат и не отвара. Луѓето од страна што го гледаа автобусот се држеа за глава. Целото вртење помина во паника и викање, ама тој не застана и не ја отвори вратата. Нозете ми клецкаа, ама најстрашно ми беше и никогаш нема да ги заборавам лицата исцртани со паничен страв - како смртта да си ја видоа кутрите.

Кога застанавме за купување икони, речиси никој не влезе во продавницата. Мене се уште се ми се тресеше од страв и нервоза, ама не сум била единствената. Настана расправија и за малку тепачка со возачот која не знам зошто се трудев да ја спречам - требаше некој да го исчука. Имаше среќа, сепак беа поголеми од него.

Вечерта убаво си поминавме на свечената вечера. Таа келнерката едно време сакав да ја задавам, ама после најдов начин да и се осветам, па почнав да се забавувам, да играм, јадам и пијам и конечно со колегите да си поминуваме убаво. Од таму тргнавме во некој бар, ама бидејќи не работеше, поседевме на плажата уште некое време.

Утредента никому не му се брза, си купуваат по продавнички, се влечакаат. Знаев јас уште претходно дека нема да одиме таму каде што сме планирале. А всушност овој ден беше мојот ден. Нели, Кутлеш, Пела, Воден...

Стигнавме во Кутлеш - затворен музејот, поради реставрација не работи (не прима туристи). Ах, беља. Преку ограда ја видов тумбата и толку.

Тргнавме - и, оп - абе ова, абе она, избори се, може нема да работи, па и нема баш време за Пела. Спласнав. Џабе дојдов. За шопинг не бев - не им оставам нив пари па шо сака нека биде, не ни влегував во продавници, дојдов за ова - а ова се изјалови. Со кого сум нашла јас крастаици да садам. Па ете ми ги - се криви и горки ми испаднаа. Ама нема врска. Не жалев многу, барем се изнасмеав со колегите за глупости; жалев само што тоа мораше да биде кај нашиот јужен сосед.

А Воден - Воден убав, водопадот мокар, а од Македонците речиси ни траг. Лоша работа. Таму се најде будала да ни ја одлепи МКД налепницата од автобусот.

Заклучок: таму и онака останале само бедите, само оние кои можеле душата да си ја продадат, да живеат во страв и да станат поголеми Грци од Грците. Тоа таму е Изгубена Земја. Камењата, планините, реките, морето - не ја прави земјата земја, луѓето ја прават.

И јас заради тие камења се излажав да отидам, ама ова беше последно стапнување таму. Демонстративно го кинам „специјалниот лист“ или срамниот пасош, ако сакате, и вие си знаете за вас, ама мене душата не престана да ме боли...

И оваа година приредба за патронат во ГУЦ

2010-11-10T01:11:00.000+01:00

За да се организира приредба или било каков настан, потребно е многу вложување и напор. Сега ми е јасно зошто изминатите години, со некои други директори, не се прославуваа патронати. Не било тоа зашто приредбите се веќе надмината работа - туку од мрзааааа бе.

Навистина, една куса приредба од 45 минути бара ангажирање на 50 до 100 ученици, 5-6 професори и еден организатор. Тие макотрпно работат и пробуваат цел месец за тие куси 45 минути. Нашиот организатор на приредби, прослави, разни настани и останато, навистина има вкус и многу енергија (браво Тинче).

Оваа година приредбата беше сосема поинаква од лани. Лани мотивот беше фолклор, традиција, историја, а оваа година се беше современо. Но, покрај современото, почетокот си беше традиционален, со настапот на хорот со македонската химна. И оваа година имавме многу гости, директори од другите училишта, претставници од Град Скопје, професори и ученици.

Се разбира, гостите ги поздрави директорката, кусо и фино.

Ги презентиравме нашите успеси од минатата година, повторно многубројните награди од МАССУМ (пак имаме најмногу),

пееја на италијански,

на англиски,

рецитираа на сите светски јазици,

и на албански, се разбира,

но секако најдобри беа хип-хоперите

и училишниот бенд со авторски песни.

На крајот, внимание и подароци за пензионерите (и тука големо извинување до нив. Бидејќи по приредбата морав да помогнам околу прибирањето на работите од фускултурната сала, додека да се качам горе, додека да се пробијам низ невидената турканица - настанот завршил и јас не ги фотографирав) и свечено коктелче.

Потоа некои отидоа на часови, а другите по дома да се подготват за екскурзијата што ни следеше...

Епа, тоа би било во кратки црти (колку да не е без ич). Веќе го подзаборавив настанот, бидејќи следните три дена бевме во Егејска Македонија, па некако на тоа повеќе се сеќавам :)

Минатата година ова време, оваа година исто време

2010-11-04T23:19:00.001+01:00

Значи, никако не можеш да им погодиш на луѓево...

Лани, некаде ова време, ми пукна филмот од преголемата исфрустрираност и навреденост што ја почувствуваа некои колеги зашто јас бев „малку“ безобразна па си напишав песничка за нашата (нивната) безобѕирност, некултура, закачнав и некои лични моменти - па од тогаш престанав да го пишувам блогот кој носеше наслов ГУЦ. Работата дојде и до Наставнички совет, јавно ме искритикуваа и побараа да не се заебавам со професорите на „официјалниот“ блог на училиштето. Иако во блогот ништо не беше официјално, сите постови баш беа - другата страна на случувањата, ја прифатив критиката, особено зашто називот на блогот беше таков (демек официјален). Сепак, воопшто не ми беше сеедно, веројатно како ни ним. Па така, се решив за една варијанта - да си направам друг блог, кој ќе биде само мој и каде јасно ќе биде истакнато дека сите глупости изнапишани тука - се само МОЕ лично видување на работите. Лажно си се надевав дека ќе имам слобода на говор, дека живееме во демократија па секој може да си го каже своето мислење. Иако понекогаш знам остро да критикувам, сепак не се тоа некои толку страшни работи за да ми извршат притисок да ги избришам постовите - а тоа и понатаму се случува. Во тие моменти многу жалам што не ми е анонимен блогов, па да можам да си ја истресам душата.

Па ете, сега го направив токму тоа. Може за ден-два ќе ме тераат и ова да бришам... не знам.

А, што беше тоа што го зачнав на почетокот... никако да им погодиш на луѓето...

Значи како што има такви кои не можат да ги поднесат моите чкрабаници има и такви кои сакаат да видат што има ново, што се случува во училиште, што се случува во моите мисли.

Па така, една од новопензионираните колешки ме праша дали ќе напишам нешто за овогодинешниот патронат или било што - зашто мојов блог и е сега речиси единствен допир со нас, со случувањата, со минатото и сегашноста. И кому да му угодам? Па еве ми го одговорот - никому! Зашто и да сакаш, не можеш да им угодиш на луѓето, а и чуму???