Априлијадата во ГУЦ

Последниве две недели толку многу работи се случија во мојата околина (поточно во училиште),  толку убави и толку страшни, што она од последниот пост, со „кражбата“ веќе ништо не ми значи...

А поради актуелните случувања, воопшто не ми беше дојдено до пишување постови, но сфатив дека ако тука не ги напишам, после некако ми се губат настаните, ги заборавам...

На 1 април во нашето училиште, во ГУЦ, ја имавме најубавата Априлијада. Се присетувам за лани кога го пишав она - Априлијада - ескивијада и дури не ми се верува колку се смениле работите само за една година. Лани, речиси сите гледаа само побрзо да си побегнат од училиштето, а оваа година речиси сите останаа - најмногу со директно учество, а другите за да ги видат учесниците. Повторно имаше такви што се срамеа да се појават во јавност со маска, но на повеќемина им беше криво што не учествуваат и си ветија дека следната година сигурно ќе го направат тоа.

Значи, оваа година малку повеќе се потрудивме околу организацијата и осмислувањето на Априлијадата. Идејата беше секој клас да се претстави со заедничка маска - групна, и да имаат свој настап кој ќе трае неколку минути. Така тие, не само што требаа да се маскираат, туку требаа и да осмислат „перформанс“. Е ова - некои го сфатија, некои - не. Па имаше класови кои одлично се подготвиле, имаше такви кои во последен момент нешто склепале, а и такви кои си настапија со поединечни маски.

Од училиштето подготвивме награди за најдобрите, но најинтересно на учениците им беше тоа што имавме „сериозно“ жири составено од четворица професори и еден гостин - актерот Сашко Коцев. Тој, кога дојде, првото што го праша е дали навистина неговиот глас значи нешто во одлуката кој ќе победи. Му дадовме одврзани раце - сериозно и фер да се избере најдобриот, а неговиот глас - како неутралец најмногу ќе значи. Па и така беше - комисијата за секој настап сериозно си запишуваше во своите листови забелешки, а откако заврши приредбата, се повлекоа и им требаше повеќе од половина час за да ја донесат крајната одлука.

сериозната првоаприлска комисија

Учениците беа влезени во „филм“ и многу успешно ги изведуваа своите настапи. Иако, на крајот секогаш има некој да се лути и да се чувствува онеправдан - сепак мислам дека комисијата ги одбра оние кои беа најдобри. Се разбира, направија некои компромиси - во стилот на „рамноправна застапеност на националностите и обесправените - оние што не сфатиле што треба да направат“ - па, крајниот резултат е овој:

Третата награда ја доби маската „Шота“ за девојчето кое „имало храброст“ да настапи само (а не во групна маска):

Втората награда ја добија фаворитите на публиката „Ромска свадба“, учениците од четврта година - геодети (З4):

Првото место - иако не беа ничии фаворити (освен свои) ја освои маската „Оскаровци“. Маските не им беа совршени, но настапот им беше најдобро осмислен... за Оскарот тие имаа се - и тепих...

и глумци кои мислат дека се на небото...

и телохранители... и папараци...

 и водител...

и „златен кактус“ за награда...

 Целиот клас, сите со своја улога, сите на место - БРАВО!!!

Е, после првата награда, имаше и специјална награда - за најдобра маска (не за настап, не за целиот клас)... демек за најдобро преправени - бидејќи тоа било поентата на први април - да не сме она што сме... Супер си беа девојчињата, нема збор, Круела со далматинците, ама малку пренасилена мене ми личеше наградата...

И, така...

оние што се чувствуваа обесправени - имаа зошто... навистина беа добри, многу се подготвувале, имаа квалитет, амаааааа.... предолг и пренеосмислен им беше настапот - на куп им беа ставени 100 различни работи, и предолго брееее, излеов и цигара да пушам...

ученички...

 па крвави сцени од хорор филм...

 малку балерина...

 па рокерки...

па машки женски...

жонглер со оган...

и сите посебно си беа супер, ама заеднички не претставуваа ништо.

Убава беше и маската „Циркус“, кои исто така заслужуваа награда:

 А, одлични беа и сите останати:

И, на крајот, едно големо БЛАГОДАРАМ на Сашко Коцев кој ни го разубави и му даде тежина на настанот...

И додека ние садевме дрва по Водно, правевме Априлијади (и по малку учевме), претставници од нашето училиште и неколку други училишта беа во Италија... (за ова во следниот пост).

За вистинскиот 8 Март

Осми март (Денот на жената) не е празник на трговците со цвеќиња, не е можност да се изрази љубов со подарување влечки, не е празник на мајките кога дечињата треба да цртаат честитки со изрази на љубов, не е празник на „мајчините очи“, но со текот на времето тоа станал!
Осми март е денот кога жените конечно ги побарале своите права да бидат еднакви со мажите во општеството!
Историчарите велат дека во дамнешно минато постоел матријархат и дека тогаш целото семејство и општество (какво и да било) „се вртело“ околу жената. Но, бидејќи „колективната меморија“ досега отприлика како она што го кажува Гете (во мотото на мојов блог) - 3000 години, јас во мојата потсвест го имам чувството на обесправен пол. 100 години не се доволни за да се исправи неправда стара 10000 и повеќе години.
Жените во текот на човечката цивилизација биле третирани како домашни животни за расплод, без можност да се школуваат (бидејќи нивниот мозок божем не бил способен за тоа), без можност за вклучување во креирањето на „државата“, односно во политиката, без можност да кажат што мислат и да бидат креативни. Немале право на глас како што тоа го имале „моќните“ мажи.
Лично, не живеам во обесправени услови. Ги имам сите права, можност за креирање политика, можност за влијание, праведна распределба на обврските околу децата и домот - но, сепак, чувствувам револт (очигледно, нели?). Од каде произлегува? Прво, од историското сознание, и второ, од се уште омаловажувачкиот однос на мажите кон жените (барем во Македонија). Се разбира дека не зборувам за малиот процент „еманципирани мажи“ кои НАВИСТИНА полово не дискриминираат. Кај простиот македонски (и албански) селанец се уште жената е на ниво на расплодно животно. А, и кај тие, напредните, сигурна сум дека додека возат автомобил ќе чуете коментар во стилот: „жена!“ (со голем презир - дека не ја бива за возење), „жена!“ (со презир, ако е на раководна функција и утнала нешто), „жена!“ (со презир, за било каква работа што ќе ја направи жената и ќе погреши). Понатаму изразите „женски памет“, „женска глупост“ и сл. се вообичаени во нашиот секојдневен живот.
Често ми замеруваат дека сум била феминистка - а и таму чувствувам дискриминаторска нишка. Да, феминист сум во вистинската смисла на зборот, но не во онаа во која тие ја кажуваат! Јас сум феминист - борец за еднакви права (ништо повеќе од тоа), а не феминист - повторно со презир, дека претерувам и дека „барам преку леб погача“.
Овој 8 Март е јубилеен - 100 години од прогласувањето на празникот - Ден на жената, кога таа се изборува да го добие правото на глас (да смее да излезе на избори!) и да има еднаква плата со мажот на исто работно место! Ваквите барања ги изразиле во улични протести жените во Њу Јорк, на 8 март 1908 година, но на 8 март 1910 година во Копенхаген по иницијатива на Германката Клара Цеткин тие права официјално се побарани.
Тоа е 8 Март - празник на вистинскиот феминизам, а не на лигавење и извртување на фактите повторно во полза на мажите - празник на мајката?, празник на љубовта? (немојте ве молам!).
На крај, им го честитам празникот на сите жени, со надеж дека во следните 100 години ќе успееме да се избориме за вистинска рамноправност.

14 февруари - Ксантика - Прочка

Кога бев дете се сеќавам дека пролетта ја поврзував со едно мало црвено-бело кончано украсче наречено мартинка. Иако беа многу прости, едноставни во изработката, едвај чекав да се појават мартинки. Тоа значеше појавување на сонцето, доаѓање на топлото време, кратките ракави, игрите во маало. Беше тоа некаде во седудесеттите години. Потоа пораснав и мартинките исчезнаа. До пред некое време мислев дека исчезнале зашто сум пораснала, но сега сфаќам дека не е заради тоа. Мартинки кај нас веќе воопшто нема. Што се случи со нив?
Ајде, пак да антиквизирам...
Во Античка Македонија најголем празник бил Ксантика. Празникот на пролетта. Македонците речиси цел месец го празнувале доаѓањето на пролетта, повторното раѓање на сонцето. Симболот на овој празник бил истиот оној од моето детство: црвено-белото украсче. (повеќе за Ксантика)
Меѓу другото, на тој празник поврзан со повторното раѓање на природата луѓето си ги простувале гревовите. Ве потсетува ова на нешто?
Ма разбира се - денес е Прочка - денот кога си ги простуваме гревовите. И овој празник, како и сите други добил христијанско обележје. Сега Прочка е една од манифестациите на искрената и пожртвувана љубов кон ближните, кој треба да го следи примерот на Исус Христос за безусловно и безгранично простување меѓу луѓето.
Обичајот е таков, што прошка бара помладиот од постариот со зборовите „прости ми“, а постариот одговара „простено да ти е од мене и од Бога“.
Неделата пред Прочка се нарекува бела или сирна недела, кога не се јаде месо, туку се јадат млечни продукти или сукани пити. Прочка во семејството се одбележува со богат ручек кој завршува со амкање јајца.
Варено јајце се врзува на конец над трпезата и се завртува над главите на децата. Детето што ќе успее да го гризне јајцето се прогласува за најсреќно во следната година и добива награда.
Денот по Прочка е чист понеделник кога почнува големиот велигденски пост. Прочка го означува крајот на зимските и почетокот на пролетните празници, исто како и Ксантика.
Еден од главните елементи на Прочка е маскирањето кое е пагански обичај останат од древнина. Според обичајот, за Велики поклади порано се маскирале само мажите, а маските требало да бидат што пострашни и посмешни. Во Македонија има два настана со маски: Струмичкиот карневал - Тримери и Прилепскиот - Мечкари, кои од година во година стануваат се поголеми.

14 февруари - Валентин

Св. Валентин го слават католиците, но последниве години е многу популарен и кај нас. Иако имаме премногу наши, изворни празници, очигледно нешто вакво ни недостигало, па моравме да си го позајмиме. Празникот е особено популарен меѓу младите кои секоја година го модифицираат и додаваат нови финти. Освен разни подарочиња во вид на срца и мечиња, многу ми се интересни училишните пораки. За време на часовите низ училниците поминува едно дете со кутија во која се ставаат љубовни пораки (обично анонимни). Откако ќе се соберат сите, пораките се читаат на разглас (таму каде што има) или им се предаваат на тие на кои им се наменети. Нормално дека таа која ќе прими најмногу пораки, е најголемата ѕвезда (а богами и шмизла) на која и завидуваат сите останати девојчиња.
На Валентин се е дозволено што се однесува до љубовта, па многумина собираат храброст и си ја изразуваат својата љубов. Особено зашто кај нас често се спојуваат двата празника, па убаво налеани со вино полесно оди и изразувањето на љубовта.
Инаку, легендата вели дека Свети Валентин живеел во Рим за време на императорот Клаудиј Втори, кој започнал и водел многу војни, но имал тешкотија при соберањето војници. Вината за тоа ја нашол во брачниот и љубовниот живот на потенцијалните борци и затоа забранил склучување веридби и бракови.
Валентин, кој бил свештеник, и покрај строгата забрана ги венчавал вљубените. Поради тоа бил уапсен, мачен и убиен токму на 14 февруари 269 година од нашата ера. Два века подоцна е прогласен за светец.

14 февруари - Дионис - св. Трифун

Денес е убав ден. Многу празници во еден, па не знам од каде да почнам.

Ај нека биде од Трифунчо.

Македонија отсекогаш била земја на виното. Еве, баш ќе бидам антиквизатор, и ќе се вратам во античките времиња.

На оваа наша територија во древнината е создаден богот Дионис. Тој подоцна е преземен и од другите антички народи, но изворно е од Македонија.

Постојат различни варијанти за тоа што претставувал во почетокот, но сигурните сознанија се дека Дионис бил бог на виното и прославите. Дионис бил роден од смртна мајка, Самела која изгорела од сјајот и огнот на Зевс во палатата на Кадмо во Теба. Зевс го спасил неродениот син сошивајќи го во бутот, па тој се родил по вторпат (како прво воскреснување). Затоа и бил посветен на природата, виното и полските плодови кои секоја година се обновуваат (воскреснуваат како него). Богот Силен бил негов воспитувач и учител. Се оженил со Аријадна, а во зимските месеци патувал кај Тијадите, шеснаесетте жени кои го обожувале и со кои заедно пиеле вино и паѓале во транс. Потоа Дионис ги собирал жените од Македонија и Тракија, ги водел на островот Самотраки каде започнувале заносните мистерии на Бахатките, кои облечени во животински кожи го бркале еленот низ шумите како жртва и поистоветување со богот, го раскинувале и го јаделе живото месо.

И во античката филозофија е влезен моментот на поистоветувањето со бог во една состојба на транс (веројатно предизвикана од опијати) а поврзана со богот Дионис. (Орфистите говорат дека во состојба на транс нивната душа се одделува од телото и доживува искуства што ги надминува вообичаените. Издвоената душа станува слободна и способна да ја сознае својата „виша“ природа блиска до божјата).

Нешто подоцна Дионисиските игри прераснале во театарски, што значи дека Дионисовите потомци се зачетници и на театарот.

И до ден-денешен во Македонија не е загубен култот кон виното и виновата лоза. (Читајќи некои текстови за Дионис и Трифун, сретнав дека за победа, ТРИУМФ во древнина се употребувал терминот Дионис, односно триумф и Дионис имале исто значење. Без разлика што постоел светец со името ТРИФУН, овие два збора: ТРИУМФ и ТРИФУН премногу слично ми звучат за да немаат никаква врска.)

Како и да е, најверојатно, култот кон Дионис во Македонија со појавата на христијанството преминал кон почитување на св. Трифун - заштитник на природата, виновата лоза, виното... (а и празнувањето, се разбира, е во исто време, зашто лозата се поткаструва пред почетокот на пролетта).

Денес, лозарите го одбележуваат св. Трифун, надевајќи се дека светецот ќе им помогне грозјето да биде благо, а бочвите полни со вино. На овој празник лозјата се попрскуваат со светена вода и се поткаструваат се уште незапупените гранчиња за родот да биде добар.

Според народните верувања, ако на денот на Свети Трифун врне дожд или снег, годината ќе биде плодна, а ако е ведро сушна и јалова.

(За светецот... од МПЦ: Роден е во селото Кампсада во Фригија од сиромашни родители. Во детството беше чувар на гуски. И уште од детството врз него беше голема Божја благодат и можеше да исцелува болести кај луѓето и кај животните и да изгонува бесови. Во тоа време со Римското царство завладеа царот Гордијан, чијашто ќерка слезе од умот и со тоа го фрли царот во голема жалост. Ниеден лекар не можеше да ѝ помогне на лудата Гордијана. Тогаш демонот прозборе преку девојката и рече дека освен Трифун никој не може да го истера. После многумина Трифуни ширум царството, по Божја Промисла го повикаа и овој млад Трифун. Го доведоа во Рим и тој ја исцели царската ќерка. Царот му подари многубројни дарови, а тој на враќање им ги раздели на сиромасите. Потоа ова свето момче продолжи да чува гуски и да Му се моли на Бога. Кога се зацари христоборниот Декиј, Свети Трифун беше малтретиран и свирепо измачуван заради Христа. Но тој со голема радост ги поднесе сите мачења, велејќи: „О кога би можел да се удостојам во оган и маки да завршам за името на Исус Христос, мојот Бог и Господ!“ Маките не му наштетија ни малку и најпосле мачителите го осудија на смрт со меч. Му се помоли на Бога и издивна во 250 година.)

Трета среќа!

Обичајот, „пита со паричка“ некои го прават за Бадник, а некои за Василица. Јас ги прифаќам и двете, па така годишно имам 3 пити со парички во кои учествувам. Кај мајка ми, кај свекрва ми и на работа. Порано многу „страдав“, бидејќи никогаш паричката не ми се паѓаше мене, а потоа си се помирив. Ама, оваа година сè се смени.

За Бадник се собравме кај моите родители цела фамилија, а татко ми ги кршеше и ги делеше парчињата лепче. За Господ, за куќата, за најстариот, и по ред за сите по возраст. Кога скрши едно парче, од него ѕирна паричката, а син ми веднаш извика „ене ја!“. Сите се збунија, па и татко ми. Не знаеше кој му е на ред, кому треба да му ја даде веќе откриената паричка. Ама редот си бев јас - па свечено ми ја доделија. Малку сомнително ми беше ова паѓање на паричката, па не го сфатив како моја среќа.

Денес, на работа, повторно сомнителен случај.

Кога ги поставија питите на маса, јас излегов малку. Кога се вратив, пити повеќе немаше. Ама на колешката што седеше до мене случајно и се фатиле две парчиња. Едното го изела, а другото не можела. И побарав само мало крајче за да не биде дека воопшто не сум пробала од питите. Таа ми рече:„Земи, ама ако има паричка, моја е“, а јас и одговорив: „е, не може, ако има, моја си е.“ Откинав еден залак и од него испадна паричката. И сега, чија е паричката? По долго полемизирање, „судот“ одлучи да ми ја дадат мене. Ама, искрено, не ми беше ќеиф.

И, конечно, попладнево кај свекрва ми беше последното место за докажување на правдата. Додека возев натаму бев убедена дека паричката ќе ми се падне мене, за да не се сомневам во претходните два случаја. Таму, си го одбрав парчето, пробуричкав - ништо. Ама и кај другите ништо. Си земаа сите по уште едно парче со надеж дека овојпат ќе имаат повеќе среќа, но јас не можев да земам, бидејќи и првото ми беше многу. И... на крајот, кога го изедов речиси целото парче, кога дојдов до корката, ја здогледав - ми светна! „Еве ја!, - реков, - сепак била кај мене!“

Ете така. Оваа година надокнадив за сите претходни. Којзнае колку среќа ќе ме прати! Тројна среќа!

Се зезам, не верувам во среќа од парички, ама чувството е убаво кога токму тебе ќе ти се падне.

Српска слава

Во пресрет на Василица, а сè уште под импресија на препрочитувањето на српската историја...

Србите, крсните слави ги сметаат за свој ексклузивитет нарекувајќи ги „Српска слава“. Па, дури, во „Новата српска историја“ пишува : „Славата е обичај на сите православни Срби, а донеодамна и на македонските Словени“. Или, со други зборови, сите што слават слава се Срби, а бидејќи јужносрбијанците се македонизирале, веќе не слават слави.
Ниту можам да прифатам дека славата е „српски специјалитет“, а уште помалку дека во Македонија веќе не се празнува.

За потеклото...
Официјално, најстарите податоци за постоење крсна слава (семејно христијанско празнување) потекнуваат од 9. век, од областа Девол, јужно од Охридското Езеро.
Има разни претпоставки како настанало ова празнување, како на пример, дека тоа било денот кога семејството го примило христијанството или пак дека е наследено уште од паганскиот период како славење на други домашни божества, а посветено и на (мртвите) предци. Но, со тек на време славите добиле христијански карактер.
Да се потсетиме - во 9. век се појавува словенската писменост која имала за цел полесно ширење на христијанството меѓу сè уште нехристијанизираното словенско население. Ова особено се однесувало за териториите северно од Македонија, бидејќи Кирил и Методиј, веднаш по создавањето на писмото заминуваат од Македонија (очигледно дека тука немало потреба од поголемо задржување и христијанизирање, зашто населението веќе било христијанизирано. А, ако си помислите дека тие биле Грци, не заборавајте дека Кирил е одбран за создавач на азбуката - бидејќи сите Солуњани чисто словенски зборувале).
Сепак, мислам дека овие официјални податоци и не се баш точни.
Еве зошто...
Размислувајќи еднаш, зошто на сите Егејци домашна слава им е Митровден, дознав дека тоа е празник на градот Солун. Односно дека во 3. век во Солун живеел Светиот великомаченик Димитрија кој за време на животот бил војвода на Солун, и негов заштитник. Но и по смртта тој останал заштитник на Солун зашто ги одбивал непријателите, направил многу чуда, ги исцелувал болните, ги застапувал пред Бога сите што ќе ја побарале неговата помош. Бил наречен Димитрија Солунски и во споменот на народот останал како патрон на овој град, но и како негов бранител, заповедник, господар, застапник и посредник. Црквата Свети Димитрија во Солун од крајот на петтиот век била најпосетеното светилиште на побожните христијански аџии.
Значи Митровден (св. Димитрија) посведочено се празнува уште во 5. век во Солун како колективна слава. (Нели Србите доаѓаат на Балканот во 6.-7. век, а Цар Душан за првпат стигнува со своите освојувања во тој дел во 11. век, епа за каква српска слава зборуваме?)

Така ми се разјасни зошто Егејците сега слават Митровден - зашто тоа празнување си го донеле од старите и во новите домови како спомен.

Толку за потеклото, а за денес...
Денес во Македонија и тоа како се слават сите видови слави. Крсни (домашни), имендени (во чест на светецот чие име го носи домаќинот) и колективни (селски и градски) слави - во чест на избран светец, заштитник на селото или градот.

Многу е смешно некој да констатира дека во Македонија не се слават слави (па секој од нас знае зошто зиме сите правиме стомаци). Но, ваквата констатација напишана во официјална и призната историја има своја позадина и воопшто не е смешна. Индиректно (или директно) се вели дека сите што во Македонија празнуваат слава се Срби.
Инаку, да не ја заборавам и Василица. Кај нас таа се празнува на целата територија на Македонија и колективно и како крсна слава и како именден. Начинот на празнување е различен. Колективното празнување со маски говори за длабоките корени во минатото (од времето пред христијанството), домашното празнување и имендените пак, се поцивилизирани и понови. Тоа е типична слика на Македонија и Македонецот, кој се труди да го фати чекорот со модерниот свет, а го чува исконското како најсвето нешто, па макар тоа било и паганско. Измешаното и испреплетено старо и ново нè прави уникатни и свои. Од тоа не треба да се срамиме, ниту да бегаме. Мешањето на старото и новото, на разните обичаи од разните народи секогаш изродува квалитет. А Македонците се квалитетен производ и не слават „српска слава“ - туку своја!

Коледе леле де...

Што би правеле зиме, ако не се верските празници?
Верувам дека би умреле од досада, дека не би се виделе со роднините, а затворени дома, депресивни од студот и кусиот ден, би се испокарале со најблиските чекајќи да дојде пролетта.
Затоа ги сакам овие зимски празници со нивните шаренолики обичаи.
Најинтересни ми се Бадник и Божиќ, а единствено жалам што Нова година е пред нив (некако ми е наопаку).
Уште повеќе од христијанските обичаи ги сакам паганските кои никој не можел да ги искорени па проникнале во празнувањето.

Самото време на случување на празниците е всушност наследено од древноста. Започнуваат за време на зимската краткоденица, а завршуваат за време на пролетната рамноденица. Кога за луѓето, кои се врзани за природата и зависат од неа, завршуваат маките. Се поврзува со култот кон сонцето, а не знам зошто тоа ми звучи и античкомакедонски.
Прославувањето на овие празници кај нас започнува на 5. јануари со палењето на бадниковиот оган.
Палење оган? Има ли нешто попаганско од ова? Луѓето се собираат околу огнот кој треба да ги истера злите сили, да го сотре лошото од кое потоа ќе се роди нешто ново и убаво (феникс - од пепелот повторно да се роди).
Покрај огнот се јадат посни јадења, а се „пости“ и со греана ракија и вино.

Овој дел ми е супер. Никогаш ракијата не е поубава од таа испиена крај најголемиот бадников оган. И не фаќа, што е исто така интересно. Тука ќе си се видиш со комшиите, ќе си пооговараш на почеток, а по неколку ракии ќе си се фатиш и на оро, па лудница до сабајле (ова дека не фаќа ракијата). Убаво изнаиграни, загреани од огнот и ракијата, ќе си се догрееме во кревет, ама за кратко, зашто од многу рано почнуваат да доаѓаат коледарчињата. Е, тука изгледа малку сме се оттргнале од стариот обичај, кој се уште се негува во помалите места.
Коледари се всушност мажи, ергени или штотуку оженети, кои вулгарно маскирани носат кол (симбол на машкост, но може да симболизира и дом за душата), бесрамно се однесуваат и пеат вулгарни песни предизвикувајќи ја на тој начин плодноста (и размножувањето). Коледарските обредни игри траат за време на нечистите денови и завршуваат со епифанија - доаѓање на божеството на Богојавление. Еве некои мнооогу безобразни коледарски песнички.

За жал, во Скопје нема вистински коледари, туку само дечиња кои собираат јаболки по куќите. Како и да е, тие го најавуваат големиот ден Бадник - ден пред Христовото раѓање.
Утрото, дома се носат дабови гранчиња (бадникови дрвца) кои се продаваат на пазар или пред црква.

А, во минатото, обичај било мажите да одат рано в шума и на специјален начин да го пресечат бадниковото дрво. Сечењето на дрвото се одвивало во свечен молк, само со изговарање на магиски зборови. Се сечело со три удари, од источната страна и не сосем до крај за да се направи „брада“. Дрвото не смеело да се засече, па да се остави, бидејќи тоа носело несреќа. При внесувањето на гранчињата во домот учествувале сите членови на семејството. Врз нив се истура жито, или се крши погача, а потоа се става во огништето. Додека да изгори се бдее врз нив. Ова повторно симболизира умирање на стариот (на се лошо) и раѓање на новиот Бог (новата надеж).
Ние дома немаме огин, па не гориме дабови гранчиња, туку ги ставаме на влезната врата за украс.

(Пак, мала дигресија. Како што култот кон сонцето ужасно ми асоцира на Филип и Александар, исто толку и дабовите ливчиња ме потсетуваат на нив. Венците што ги носат на глава се златни, но во форма на дабови листови.)

Се во Бадниковата вечера ми изгледа древно. Собирањето на семејството кое треба со заеднички сили да тргне во новата надеж; оревите, костените, бадемите - плодови кои треба да предизвикаат плодност; лотаријата, наречена паричка во лепчето - за среќа, со магиска моќ; гравчето - никулец итн.
Се е толку старо и толку убаво.
Целото семејство, заедно, ќе го дочекаме раѓањето Христово.
А, на Божиќ - ќе жртвуваме и животно во чест на големиот празник.

Среќни празници...